Λέοναρντ Κοέν: Ακόμη και τα αστέρια ήθελαν να γίνουν κάτι άλλο

      Γράφει ο Γιώργος Στόγιας

Αναδημοσίευση από την «Εφημερίδα των Συντακτών» (24/11/12)

«Ρουφούσαμε ο ένας τα δάχτυλα του άλλου, λιγάκι φοβισμένοι, σαν παιδιά που γλείφουν γλειφιτζούρια ενώ παρακολουθούν μια αγωνιώδη καταδίωξη με αυτοκίνητα στην οθόνη».

Το 1964 ήταν μια καλή χρονιά για να είσαι νέος, χαρισματικός και λευκός στην Αμερική. Η πολιτιστική επανάσταση και η σεξουαλική απελευθέρωση είχαν μπει στις ράγες, μερικοί μάλιστα έκαναν λόγο για κοινωνική ανατροπή. Ο Κοέν, παρά τη σχετική επιτυχία των ποιητικών του συλλογών στον Καναδά και το πλασάρισμά του στην εξωτερική στοιβάδα της αυλής του Άντι Γουόρχολ στη Νέα Υόρκη, έβλεπε το τρένο της εποχής να φεύγει και να τον αφήνει. Αυτόν, που θα έπρεπε να είναι ο οδηγός του, η φωνή της γενιάς του, το λογοτεχνικό ισοδύναμο των Rolling Stones! Προκειμένου  να πηδήξει, θα βγει εκτός «σκηνής» και θα πάρει  μια  τεράστια φόρα, τόσο σε φυσικές διαστάσεις όσο και σε μεταφυσικές: Στη διάρκεια δύο οχτάμηνων παραμονών στην Ύδρα, θα γράψει το μυθιστόρημα «Υπέροχοι απόκληροι», το έργο που είτε θα τον καθιέρωνε ως συγγραφέα, είτε θα τον αποτελείωνε. Everybody knows τι από τα δύο συνέβη…

«Μερικές φορές, αμέσως μετά τον οργασμό ή λίγο πριν με πάρει ο ύπνος, νομίζω ότι το μυαλό μου ακολουθεί ένα μονοπάτι που έχει πάχος κλωστής και άπειρο μήκος˙ είναι μια κλωστή που έχει το ίδιο χρώμα με τη νύχτα».

Σε πρώτη ματιά, το κείμενο δίνει πιθανώς την εντύπωση ότι αποτελεί  προϊόν αυτόματης γραφής. Μια προσεκτικότερη ανάγνωση φέρνει στην επιφάνεια τον συνεκτικό αφηγηματικό ιστό και το επεξεργασμένο λογοτεχνικό όραμα του συγγραφέα: Δυο αδελφικοί φίλοι και εραστές από το ορφανοτροφείο βρίσκονται σε σχέση έντονου αλλά κρυφού ανταγωνισμού, με τον μυστηριώδη Φ. να παίζει τον Σατανά, και τον αφηγητή να υποκύπτει πάντα στον Πειρασμό. Ανάμεσά τους θα συνθλίψουν την Κατρίν, μια δεκαεξάχρονη ινδιάνικης καταγωγής, στην οποία προβάλλουν αντεστραμμένα την αγιοσύνη μιας προσήλυτης προγονής της που έζησε τον 17ο αιώνα.  Για να μην παρέμβει η Εκκλησία, ο Εισαγγελέας ή μια φεμινιστική οργάνωση, δεν μπαίνω σε περισσότερες λεπτομέρειες. Σας υπενθυμίζω όμως ότι το «Υπέροχοι απόκληροι» γράφτηκε σε καιρούς που η αναζήτηση της ουτοπίας με κάθε μέσο δεν είχε πληγεί από τους Hell’s Angels, τις δολοφονίες Μάνσον, τη ναρκομαφία, την πετρελαϊκή κρίση και την πολιτική ορθότητα…

[…] ανέβηκε στο γόνατό μου, αυτή την έρημο των αισθήσεων, εξερευνώντας την επιγονατίδα με τέτοια αφοσίωση, λες και μέσα εκεί κρυβόταν ένα λουκέτο που η γλώσσα της μπορούσε να το ανοίξει, μιλάμε για εξοργιστική σπατάλη γλώσσας […]

Μια εξοργιστική σπατάλη γλώσσας: Από το ιερό στο βέβηλο και πίσω, μέσα σε μια πρόταση. Μια μηχανή της φαντασίας που παράγει απρόβλεπτες μεταφορές. Ατελείωτο σεξ και ακόρεστη πείνα για περισσότερο (δίχως απαιτήσεις εξωραϊσμού).  Απεγνωσμένη αναζήτηση του Θείου (τελικά, η διασάλευση της φυσικής τάξης επιτυγχάνεται από έναν δονητή).  Καθαρτήριο χιούμορ (συγκρίνετε το κεφάλαιο περί δυσκοιλιότητας με το αντίστοιχο στο «Σύνδρομο Πόρτνοϊ» του Φίλιπ Ροθ). Προκλητικές παραδοξολογίες περί παντός επιστητού και μικρές δόσεις φλυαρίας για διάλειμμα (οι βλαβερές συνέπειες των αμφεταμινών και της νηστείας). Κυρίως όμως, μεθοδικά,  απανωτά χτυπήματα στον αναγνώστη, μέχρι αναφλέξεως.

«Έχω κουραστεί από τα γεγονότα, έχω κουραστεί από τις εικασίες, θέλω να με καταπιεί το παράλογο».

Στο τέλος, λίγο πριν ο Φ. τρελαθεί και χάσει επαφή με τον κόσμο, συμβουλεύει τον αφηγητή να «γίνει όπως θα ήθελε να είναι». Η χλιαρή υποδοχή της πρώτης έκδοσης, το 1966, απογοήτευσε τον Κοέν ως συγγραφέα.  Μεταμορφωμένος όμως σε άγγελο, σε έναν αρχετυπικό Damiel των βεντερικών «Φτερών του Έρωτα»,  έμελλε σύντομα να μπει στις δισκοθήκες και στις καρδιές μας. Οι αναγνώστες των «Υπέροχων Απόκληρων», που για πρώτη φορά κυκλοφορούν στα ελληνικά, θα γίνουν μάρτυρες των αιτίων αυτής της καλλιτεχνικής Πτώσης, από τη Λογοτεχνία στη δημοφιλή μουσική.

«Ω Θεέ Μου, Αγαπώ Τόσα Πολλά Πράγματα, Που Θα Χρειαστούν Χρόνια Για Να Τα Ξεριζώσω Ένα Ένα.»

Ο Αλέξης Καλοφωλιάς αποτέλεσε ιδανική επιλογή μεταφραστή, τόσο λόγω της έκθεσής του στη ροκ κουλτούρα, όσο και λόγω επαγγελματικής πληρότητας.

Το μυθιστόρημα «Υπέροχοι απόκληροι» του Λέοναρντ Κοέν κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος, σε μετάφραση  Αλέξη Καλοφωλιά.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: