Άγιος Βασίλης: Ο Baby Jesus έρχεται στο Mall

Γράφει ο Γιώργος Στόγιας.

Οι περισσότεροι γονείς υποστηρίζουν πως ο Άγιος Βασίλης είναι απλώς ένα αθώο παραμύθι που κάνει τα παιδιά ευτυχισμένα.  Γιατί τότε δεν επέλεξαν για όλη αυτή την φανφάρα τον Τζακ και τη Φασολιά που έχει και καλύτερο στόρι; Ανάψτε ένα σπίρτο και ελάτε μαζί μου να φωτίσουμε μια “happy family” από κοντά: Καθ’ όλη τη διάρκεια του Νοεμβρίου και του Δεκεμβρίου,  ο Άγιος Βασίλης έχει τρελά hits.  Οι γονείς τον επικαλούνται και  προστρέχουν στις υπηρεσίες του  δια πάσα νόσον  και μαλακία των τέκνων τους. Μεταθέτουν δικές τους εξουσίες και υπευθυνότητες στη  δύναμη του brand name του.  Τρέμουν  μην αποκαλυφτεί  το επίπλαστο της ιστορίας και επιδίδονται στου κόσμο τα χονδροειδή κόλπα για να διατηρήσουν την ψευδαίσθηση.

Δοκιμάστε, έστω και υπαινικτικά, να σχετικοποιήσετε ενώπιων των παιδιών την ύπαρξη του Άγιου  Βασίλη: τότε θα δείτε στο πρόσωπο των γονιών μια θανάσιμη σοβαρότητα και θα αντιληφθείτε πως αυτό που διακυβεύεται ξεπερνάει κατά πολύ τις διαστάσεις ενός καλοκάγαθου εθίμου.  Κάθε απόφαση για το τι θα κάνουμε στην οικογένεια ή στο σχολείο  έχει παιδαγωγικές συνέπειες. Το παιδί που θα εθιστεί στην ύπαρξη ενός Άγιου Βασίλη αόρατου  μπάστακα μαθαίνει ότι  υπάρχει μια ζώνη πέρα από την καθημερινή του εμπειρία στην οποία τα πράγματα συμβαίνουν με τρόπο διαφορετικό από αυτόν που έχει συνηθίσει. Αφού λοιπόν το παιδί, με τρομερή προσπάθεια, έμαθε να περπατάει, να μιλάει, να συγκρατεί τις ανάγκες του, έρχονται οι ίδιοι οι  ενήλικες να το αποπροσανατολίσουν, προκαλώντας του σύγχυση ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό.

«Μα γιατί να βιαστούμε να τραυματίσουμε την παιδική ψυχή;» ακούω την ένσταση από γονείς όταν συζητάμε το θέμα. Πρώτον, η «παιδική ψυχή» δεν είναι από ζάχαρη άχνη. Τραυματίζεται από ιδιαίτερα δραματικά γεγονότα – όπως ακριβώς και η «ενήλικη» – και όχι από το σκάσιμο ενός μπαλονιού. Δεύτερο, άμα η γενική φιλοσοφία των γονιών συνοψίζεται στο “Life sucks… and then you die” (οπότε, άσε τα δόλια να χαρούν λίγο πριν μπουν στα βάσανα), με συγχωρείτε, αλλά δεν καταλαβαίνω το λόγο της τεκνοποίησης. Οι ήρωες των βιβλίων και των ταινιών είναι φανταστικοί – το ξέρουν κι οι κότες-  δίχως αυτό να μειώνει στο παραμικρό  τις συγκινήσεις  που προκαλούν.

Τα παιδιά πιστεύουν ό,τι τους λένε εκείνοι οι μεγάλοι που είναι σημαντικοί για αυτά (εκτός αν δοθεί σαφές σήμα ότι είναι  θέατρο, δηλαδή κάνουμε «σαν να …»).  Δηλαδή, αν λέτε σε ένα παιδί συστηματικά  πως «κάτω από το κρεβάτι έχει πλάσματα που τρώνε πόδια», το πιθανότερο είναι πως θα  το τρελάνετε. Βέβαια σε αυτή την  περίπτωση  βάζετε σοβαρή υποψηφιότητα να σας κατηγορήσουν για κακοποίηση, ενώ αν κάνετε κάτι παρόμοιο μαζί με πολλούς άλλους γονείς … τότε είναι Χριστούγεννα!

Λένε οι γονείς: «Ο  Άγιος Βασίλης σε βλέπει από ψηλά κι άμα είσαι καλό παιδί θα σου φέρει δώρο». Πάμε τώρα στο μυαλό ενός πεντάχρονου παιδιού για έναν υποθετικό μονόλογο:  «Πού είναι ο Άγιος Βασίλης; Γιατί δεν τον βλέπω; Πόσο ψηλά είναι; Με παρακολουθεί άραγε αυτή τη στιγμή; Ξέρει ότι τον ψάχνω και γελάει; Μήπως όμως είναι απασχολημένος; Υπάρχουν  χίλια παιδιά, όχι μόνο εγώ. Κι αν έχει χίλια μάτια; Τι θόρυβος ήταν αυτός; Είναι σίγουρα κάπου εδώ κοντά. Μήπως με κοιτάει μέσα από τους τοίχους; Μήπως μέσα από τον καθρέφτη όταν κοιτάζομαι για πολλή ώρα;  Πού θα πάω για να κρυφτώ; Μέσα στην τουαλέτα, ναι, με σβηστό το φως για να μη με βλέπει. Μην κουνιέμαι. Είναι εδώ. Άγιε μου Βασίλη συγχώρεσέ με, σε πιστεύω, δε θέλω να μου φέρεις δώρο, μόνο μη μου κάνεις κακό, σε παρακαλώ!» Όταν τελικά κάποια στιγμή εκ των  πραγμάτων η απάτη θα καταπέσει θα είναι πολύ αργά: Η φαντασία θα έχει  ήδη εξισωθεί με το ψέμα.

Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Δύση, η μεγάλη πλειοψηφία των ενηλίκων- ακόμη κι αν αρκετοί ακολουθούν τους τύπους-  δεν  πιστεύει πια στο Χριστιανισμό. Το κενό που άφησε ο  θάνατος του Θεού ήρθε να το αναπληρώσει η συλλογική προσδοκία της  καταναλωτικής  ευδαιμονίας μέσα στο καπιταλιστικό σύστημα. Τα Χριστούγεννα και ο Άγιος Βασίλης (ο Santa Claus- Άγιος Νικόλαος δηλαδή για την ακρίβεια) αποτελούν ένα πολύ επιτυχημένο δίδυμο γιατί εκφράζουν θαυμάσια και τα δύο πνεύματα, το απερχόμενο και το επελαύνον. Από τη μια,  η εικόνα του baby Jesus  παραπέμπει  στην περίοδο που σήμερα αποτελεί την τελευταία ασφαλή στοά του  υπό κατάρρευση καπιταλιστικού χρυσορυχείου: την παιδική ηλικία. Ο Χριστός στη φάτνη είναι απόλυτα αθώος (όπως κάθε μωρό άλλωστε για όσους δεν πείθονται με τον παραλογισμό περί προκαταρκτικού αμαρτήματος). Οι Εκκλησίες που οικοδομήθηκαν στο όνομά του δεν είναι. Από την άλλη, ο Άγιος Βασίλης αποτελεί τη μετενσάρκωση ενός ενήλικα Χριστού, δίχως Πάθη και Ανάσταση, με άπειρα γεμάτο πορτοφόλι, ικανός να εξάπτει όλες τις καταναλωτικές επιθυμίες. Ό,τι και να αγοράσει, ο καταναλωτής πάλι θα μείνει ανικανοποίητος.

 

 

 

 

 

Advertisements

3 Σχόλια

  1. Ωραίο άρθρο, δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω.
    Μερικά σχόλια: O ‘Αγιος Βασίλης με την παχουλή, πληθωρική και υπερκαταναλωτική μορφή που έχει σήμερα είναι μία δημιουργία της Coca Cola.
    http://www.thecoca-colacompany.com/dynamic/press_center/imagegallery.html?assetId=41565&assetTag=heritage

    Το φαινόμενο του Άγιου Βασίλη έχει μελετηθεί και σε επιστημονικό επίπεδο. Οι γονείς συνήθως πιέζουν τα παιδιά να πιστέψουν και είναι αυτοί που απογοητεύονται όταν τα παιδιά μαθαίνουν την αλήθεια. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7842832

    Επίσης σε έρευνες εκτός Ελλάδας έχει φανεί πως τα περισσότερα παιδιά είναι αδιάφορα στο θέαμα του Άγιου Βασίλη.
    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17305226

    Ένα πολύ πρόσφατο επιστημονικό εύρημα είναι πως η θνησιμότητα αυξάνεται ραγδαία στην περίοδο των γιορτών.
    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20805014

    Νομίζω ότι αυτό έχει να κάνει με τις υψηλές προσδοκίες από αυτήν την περίοδο. Υψηλές προσδοκίες για τις οποίες «προγραμματιζόμαστε»
    να έχουμε από μικροί.
    Από την άλλη υπάρχει ο αντίλογος πως ο Άγιος Βασίλης βοηθά στον αποστιγματισμό της παχυσαρκίας και δημιουργεί πιο θετικές συσχετίσεις για τους παχύσαρκους. Δεν είναι σίγουρο ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει αλλά αν ακόμα και να είναι αλήθεια, υπάρχουν και άλλοι τρόποι για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο.

  2. Ευχαριστώ Ανδρέα για το θετικό σχόλιο και για την πρόσθετη «λινκογραφία». Πολύ ενδιαφέροντα όσα γράφεις, ειδικά αυτό για τις αυτοκτονίες κατά την περίοδο των γιορτών.

  3. Ενα σχόλιο σχετικα με το φαινομενο της αυξημενης θνησιμοτητας την περιοδο των γιορτων:
    «Τα Χριστουγεννα πλεον, οπως «γιορτάζονται» σήμερα δεν έχουν Χριστό, ουτε γέννα. Δεν έχουν προσμονή ούτε φως. Δεν έχουν σεβασμό στη φύση και στη ζωή και συνακόλουθα, ούτε ιερότητα. Μόνον αναπαραγόμενες τελετουργίες, με μηχανικό και άψυχο τρόπο, χωρίς συνειδητοποίηση τπυ νοήματος αυτών στη ζωή και την υπαρξή μας, χωρίς καν στόχο. Δεν θα ηταν υπερβολη να μιλησουμε για αναπαραγωγη μηχανιστικών πράξεων από ανθρώπους-υπνοβάτες, που ισως δεν θα ξυπνήσουν ποτέ από τη νάρκωση της πλαστικής κατανάλωσης και της κουλτούρας των νυχτομάγαζων, που τέτοιες μέρες εχουν την τιμητική τους.
    Ίσως γι’αυτό οι καταθλιπτικοί, έχοντας μια έντονη φυσική αλλεργία σε κάθε τι ψέυτικο και στερημένο ουσίας, παθαίνουν «αλλεργικό σοκ» κατά τις ημέρες αυτές, καθώς δεν μπορούν να εναρμονιστούν με τις κούφιες εκδηλώσεις, ούτε όμως βρίσκουν κλαπου αλλόυ νόημα να υπάρξουν.
    Σαν να έρχονται αντιμέτωποι με τη νιτσεϊκή άβυσσο, που πολύ εύκολα συνθλίβει κάθε ευαίσθητο οργανισμό, κάθε ργανισμό που δεν μπορεσε να αναπτύξει αντισώματα στις ψεύτικες μάσκες της ύπαρξης-όταν δεν υπαρχει το ιερό (ο Χριστός στην περίπτωση των Χριστουγέννων), ακόμη κι αν βγάλεις τη μάσκα δεν μένει παρά η άβυσσος…»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: