Σχεδόν σαν κι εμάς (και πάλι για το νομοσχέδιο περί ιθαγένειας)

Του Γιάγκου Μπουρανέλου

Πιστοποιητικά «ελληνομάθειας», περιουσιακά στοιχεία και συστατικές επιστολές : στο τρίπτυχο αυτό συμπυκνώνονται οι νέες αλλαγές που φέρνει το νομοσχέδιο για την «πολιτική συμμετοχή των νόμιμων μεταναστών», σε σχέση τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την απόκτηση της ιθαγένειας, που προέβλεπε η αρχική επεξεργασία του. Σε πρώτη ματιά, ακόμα κι έτσι, το νομοσχέδιο αξίζει να ψηφιστεί, αφού ανοίγει – έστω και υπό όρους – το δρόμο μιας πιο δημοκρατικής και εκσυγχρονισμένης κοινωνίας. Για όσους από εμάς δραστηριοποιηθήκαμε από την αρχή σε αυτή την υπόθεση, το δίλημμα σχεδόν δεν υπάρχει : στηρίζουμε κατ’ αρχάς το νομοσχέδιο, στο μέτρο και στο βαθμό που θεωρούμε ότι καθιστά – με δειλό τρόπο, έστω – ορατούς τους «αόρατους συμπολίτες» μας. Κι ελπίζουμε ειλικρινά σε λίγες βδομάδες να είναι νόμος του κράτους. Σε δεύτερη ματιά, είναι σαφές πως η μετατόπιση έχει γίνει με άξονα τα συντηρητικά ανακλαστικά της κοινωνίας.

Αν και το νομοσχέδιο αυτό θα μπορούσε σήμερα να θέσει ένα νέο ιδεολογικό όριο ανάμεσα στην Αριστερά και τη Δεξιά, η τελική έκβασή του αναπαράγει το χειρότερο στερεότυπο της ρατσιστικής φαντασίας : τη λογική των «επιδόσεων». Αν είσαι μετανάστης και θες να γίνεις Έλληνας πολίτης δεν αρκεί η ατομική επιλογή σου και οι αντικειμενικές συνθήκες της εγκατάστασής σου σε ένα τόπο αλλά πρέπει να αποδείξεις την «ελληνομάθειά» σου, πρέπει να δείξεις πόσο πρόκοψες οικονομικά στη γη της επαγγελίας και βέβαια να βρεις και τις «συστάσεις» που θα λένε πόσο καλό παιδί είναι ο Χασάν και πόσο καλή κοπέλα είναι η Ούμα. Πολύ φοβάμαι πως το προοδευτικό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας έχει μείνει ακόμα στην εποχή του «σημαιοφόρου» Οδυσσέα Τσενάι. Θα θυμάστε, ίσως, εκείνο το φοβερό επιχείρημα των τότε προοδευτικών : «Να την κρατήσει τη σημαία, αφού είναι μεν Αλβανός αλλά είναι και “εικοσάρης” σε ελληνικό σχολείο». Άρα, ξέρει τη γλώσσα μας, την ιστορία μας, την παράδοση μας κλπ. Ένας Αλβανός που μοιάζει τόσο με Έλληνα, ώστε να δεν τον καταλαβαίνεις. Είναι «σχεδόν σαν κι εμάς», αλλά όχι ακριβώς ίδιος με μας. Ένας μετανάστης που κερδίζει τα δικαιώματα του πολίτη με βάση τις επιδόσεις του.

Φαίνεται πως στην πασοκική νομοθετική διάλεκτο, η ισότητα απέναντι στο νόμο μεταφράζεται σε ένα ιδίωμα «μίμησης» της ελληνικής ταυτότητας ∙ μια παντομίμα που πρέπει να μάθει ο μετανάστης να παίζει από νωρίς προκειμένου να κρύψει ή να εξαφανίσει όλα τα ίχνη της δικής του ταυτότητας. (Ο Σαμαράς, από την άλλη μεριά, πρότεινε ως κριτήριο «ελληνοποίησης» να αποποιηθεί οριστικά ο μετανάστης την πρότερη ιθαγένειά του!). Για να «γίνεις Έλληνας», λοιπόν, πρέπει να μοιάζεις με Έλληνα : η ομοιότητα και η επίδοση κατοχυρώνει και την ισότητα. Προσθέτουμε άμα λάχει και το αρχαιοελληνικό ρητό του Ισοκράτη για τα περί της «παιδεύσεως της ημετέρας» και «κλείσαμε» με το προοδευτικό μας άλλοθι. Από εκεί και πέρα αρχίζει, βέβαια, η πραγματική ζωή : το τι σημαίνει να αποκτάς «ελληνομάθεια» στο Μεταξουργείο ή στη Μανωλάδα, με πόσα λεφτά αγοράζεις τις «συστατικές επιστολές» από το αφεντικό σου, το πώς αποκτάς «περιουσία» όντας μετανάστης σε μια χώρα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Αυτά όμως είναι ψιλά γράμματα. Το νομοσχέδιο θα έχει περάσει και «εμείς» θα περιμένουμε τους μετανάστες να αποφασίσουν πόσο «κοστίζει» το να μας μοιάσουν. Δεν ξέρω τι θα απαντήσουν, αν και μαντεύω. Στο μεταξύ, για άλλη μια φορά, η σκιά τους θα έχει καθρεφτιστεί, έστω και φευγαλέα, στον καθρέφτη του εθνικού μας ναρκισσισμού.

Advertisements

Ένα Σχόλιο

  1. Ίσως ό,τι καλύτερο (και με τον καλύτερο τρόπο) έχει γραφεί για το θέμα.
    Θερμά συγχαρητήρια κ. Μπουρανέλε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: