Ανάξιος εστί…

Συνεχίζοντας το μίνι αφιέρωμα του Φελεκίου στον κο Μίκη Θεοδωράκη (ο πάλαι ποτέ σύντροφος Μίκης για τους αριστερούς, σήμερα σκέτο Μίκης για τους ακροδεξιούς) θα ήθελα να γράψω τα εξής:

Σέβομαι τους αγώνες του και το καλλιτεχνικό του έργο στη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή καθώς και την επίδραση που είχε σ’ ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού. Σήμερα βέβαια, αδυνατώ να ακούσω στίχους όπως «το λευτεριάς λίπασμα οι πρώτοι νεκροί» και άλλους παρόμοιους που περισσότερο προωθούν τη νεκροφιλία και λιγότερο την αγωνιστικότητα ή την εγρήγορση. Αλλά μέχρι εδώ ως προς το σεβασμό μου για τον κο Θεοδωράκη.

Έτσι λοιπόν, αδυνατώ να δεχτώ ότι τα έχει χάσει, όπως ακούω να λένε μερικοί που τώρα πια διαφωνούν μαζί του, ενώ παλιότερα τον λάτρευαν. Το ελαφρυντικό των γηρατειών είναι ένα καλό άλλοθι για τις ενοχές τους. Ο κος Θεοδωράκης όμως εκφράζει ένα στείρο και «υποχόνδριο» «αριστερό πατριωτισμό» που ανακαλύπτει-εφευρίσκει παντού και πάντα εχθρούς. Έγραφε πρόσφατα στον Στέφανο Ληναίο: » […] το τρίτο και σημαντικότερο εθνικό πρόβλημα που θα πρέπει να μας απασχολήσει, είναι η αποκάλυψη και καταγγελία στον ελληνικό λαό των κύκλων, ομάδων και οργανώσεων που σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς επιδιώκουν την κατεδάφιση της ελληνικότητας […]» Και εύλογα θα αναρρωτηθεί κάποιος: «Ποιοι είναι τέλος πάντων αυτοί οι άνθρωποι; Από πού προέρχονται και γιατί θέλουν το κακό της μικρής μας χώρας;» Σίγουρα κάποιους ήδη θα μαντεύετε. Ναι, δεν έχετε πέσει έξω. Οι πρώτοι και οι κύριοι εχθροί είναι οι Εβραίοι. Είναι αυτοί που θα θέλαμε βέβαιως-βεβαίως να τους μοιάσουμε όμως οι άτιμοι: «[…] έχουν το φανατισμό και καταφέρνουν να επιβάλλονται […] Σήμερα μπορούμε να πούμε ότι αυτός ο μικρός λαός είναι στη ρίζα του κακού και όχι του καλού […] Το γεγονός ότι είμαστε χαλαροί και δεν έχουμε γίνει επιθετικοί είναι επειδή εμείς είχαμε πολύ περισσότερα όπλα, αυτοί είχαν τον Αβραάμ, τον Ιακώβ, σκιές […] Εμείς είχαμε ολόκληρο Περικλή εδώ. Φανταστείτε τι θα γινόταν η Ελλάδα, αν είχαμε την επιθετικότητα των Εβραίων!» (Πηγή: «Μίκης: Λάσπη περί Ισραήλ», Ελευθεροτυπία, 13/11/2003, στο βιβλίο του Α. Γαβριηλίδη, Η αθεράπευτη νεκροφιλία του ριζοσπαστικού πατριωτισμού, εκδ. futura, 2006, σελ. 9).

Το αίσθημα μάλιστα, της θυματοποίησης του κου Θεοδωράκη και όλων των συν αυτώ φτάνει σε σημείο ερωτικής διαστροφής καθώς προσωποποιούν την Ελλάδα και συνάπτουν μαζί της μια φαντασιακή σχέση˙ σχέση που ήδη έχει υμνηθεί για παράδειγμα, στο Διονύσιο Σολωμό. Δεν είναι τυχαία η αναφορά καθώς μια γεύση από το ποιήμα του «Ο Κρητικός» θα σας πείσει.

Ο «Κρητικός» λοιπόν, οραματίστηκε τη «Φεγγαροντυμένη» να βγαίνει από τη θάλασσα και ένιωσε ακατανίκητη έλξη όχι μόνο από τη θεϊκή της μορφή αλλά και γιατί είδε στη μορφή της τη χιλιοβασανισμένη πατρίδα του. Έτσι μπόρεσε να εξομολογηθεί τον πόνο του. Αντίστοιχα ο Θεοδωράκης βλέπει την Ελλάδα με τον τρόπο που ο «Κρητικός» αντίκρυσε τη «Φεγγαροντυμένη» 190 περίπου χρόνια πριν.

Αντιγράφω από τον «Κρητικό» (συλλογίζεται ο ήρωας ενώ η οπτασία στέκει μπροστά του):

«Κοίτα με μες στα σωθικά, που φύτρωσαν οι πόνοι

Όμως εξεχειλίσανε τα βάθη της καρδιάς μου˙

Τ’ αδέλφια μου τα δυνατά οι Τούρκοι μου τ’ αδράξαν,

Την αδελφή μου ατίμησαν κι αμέσως την εσφάξαν,

Τον γέροντα τον κύρην μου εκάψανε το βράδυ,

Και την αυγή μου ρίξανε τη μάνα στο πηγάδι.

Στην Κρήτη…»

Και η Φεγγαροντυμένη-Πατρίδα: «Εχαμογέλασε γλυκά στον πόνο της ψυχής μου«. Ο «Κρητικός» αναπολεί το παρελθόν, θρηνεί, επικοινωνεί με την Πατρίδα. Σε όλη μάλιστα, τη διάρκεια του οραματισμού ψυχικά λυτρώνεται, αποκαθαίρεται.

Παρόμοια αίσθηση λύτρωσης διακατέχει και τον κο Θεοδωράκη μόνο που στην περίπτωσή του ο ίδιος ο ήρωας αναλαμβάνει και το ρόλο του Μεσσία:

«Είχα πάντα την αίσθηση ότι είμαι εξαρτημένος από δικά μου πιστεύω που με οδήγησαν στον πυρήνα του εμφυλίου σπαραγμού. Αυτή η βαθειά πληγή με είχε αιχμαλωτίσει μια για πάντα […] Λες και οι χιλιάδες νεκροί, οι βασανισμένοι, η «άλλη» Ελλάδα, των ελεγειών και των θρήνων, με κρατούσε δεμένο πάνω της. Μην μπορώντας λοιπόν να κάνω ο,τιδήποτε άλλο, «έχτισα» τον εαυτό μου, τη μουσική μου, την πολιτική ιδεολογία μου και τις πολιτικές επιλογές μου με βάση αυτές τις «δεσμεύσεις», αυτή την πίστη. Ήθελα δηλαδή με κάθε τρόπο να μπολιάσω τους ανθρώπους και ειδικά τους Έλληνες μ’ αυτό τον πυρήνα (τα πάθη του λαού μας), με τη βεβαιότητα ότι τους εξαγνίζω, τους πλουτίζω, τους ενδυναμώνω και τέλος τους οδηγώ στον δρόμο της «λύτρωσης» μέσω της μνήμης«. Πηγή: η ομιλία του κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Παν/μιου Κρήτης, την 1/8/2005, από το βιβλίο του Α. Γαβριηλίδη, σελ. 217-218).

Κακά τα ψέμματα: οι «γνήσιοι πατριώτες» θεωρούν πρώτα και πάνω απ’ όλα τον ίδιο τους τον εαυτό άξιο για της σωτηρία της πατρίδας. Και τελικά είναι αυτοί που αποδεικνύονται οι πιο ανάξιοι!

Β.Λ.

Advertisements

13 Σχόλια

  1. Σε πολλά πράγματα θα συμφωνήσω μαζί σας. Στο να παραλληλίζετε, με οποιονδήποτε τρόπο, στίχους και πράκτικες του Σολωμού με του Θεοδωράκη, όμως… συγχωρήστε με, δεν γίνεται να το δεκτώ.
    Και όχι από εθνικοπατριωτισμό και σεβασμό στον «εθνικό» μας ποιητή (ευτυχώς, ο Σολωμός έχει αποδειξεί ότι είναι ογκόλιθος της ευρωπαικής ποίησης για πολλούς άλλους λόγους) ούτε λόγω απλής επίκλησης στην αυθεντία, αλλά γιατί ακριβώς ο Σολωμός είναι ποιητής, γράφει σε μια εποχή που σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να συγκριθεί ούτε στη φαντασία μας με τη σημερίνη, σε κανένα πεδίο.
    Ο Σολωμός εμπνέεται, επηρεάζεται, γράφει και οραματίζεται κάτω από συνθήκες τελείως διαφορετικές, εν μέσω ρευμάτων που αναπτύσσονται σε ολόκληρη την Ευρώπη, κ.ο.κ.
    Θεωρώ, εν ολίγοις, ατυχή τον παραλληλισμό.

  2. Θα συμφωνήσω απόλυτα rad.D ότι ο Σολωμός ανήκει σε ένα διαφορετικό ιστορικό-κοινωνικό πλαίσιο. Έχω όμως την υποψία ότι ο κος Θεοδωράκης θα ήθελε να έχει τη θέση του «εθνικού» μας ποιητή καθώς ο ίδιος «οραματίζεται» ή «αναστοχάζεται» με τους όρους του 19ου αιώνα. Ίσως λίγο υπερβολικό το σκεπτικό αλλά ωχριά μπροστά στις υπερβολές του Θεοδωράκη.

    • Όντως, κι εμένα μου φαίνεται ότι ο Μίκης έχει το ιζνογκούντειο σύμπλεγμα… Θέλει να γίνει εθνικός ποιητής/διανοητής/συνθέτης/κάτι-τέλος-πάντων στη θέση του εθνικού ποιητή/διανοητή/συνθέτη/κάτι-τέλος-πάντων.

      Αν συνεχίσει αυτές τις ρεσαλταρισμένες γελοιότητες που αρμόζουν μόνο σε άτομα σαν τον Κώστα Ζουράρι, τη Λιάνα Κανέλλη και τους «αχ-καλέ-μή-μας-λέτε-ακροδεξιούς-και-φιλοναζί» του Λά.Ο.Σ., τον βλέπω οσονούπω να γίνεται εξ ίσου φαιδρός με τον «Εθνικό Σταρ», μόνο που ΔΥΣΤΥΧΩΣ, επειδή ο Μίκης θεωρείται «ιερόν τέρας» στη ρεσαλταρισμένη και εψιλονισμένη λιακοπουλόπληκτη και (εσχάτως) χρυσαυγίτικη ΕΛ-λάδα την κατέχουσα το γονίδιον Αίπσηλων το εκ Σειρίου και Ανδρομέδας καταγόμενον, όλοι οι φασισταράδες θα τον κάνουν σημαία.

      Για να μας πει ο Μίκης, θέλει να γίνει σημαία των νεοναζί;

  3. Όχι μόνο τη θέση του εθνικού ποιητή… κατά καιρούς εποφθαλμιούσε διάφορες θέσεις… όπως του ΓΓ του ΚΚΕ του Προέδρου της Δημοκρατίας… γενικότερα έπασχε από το σύνδρομο του Βίκτωρος Ουγκώ, και μάλιστα σε οξύ βαθμό: ήθελε να είναι ο πνευματικός άντρας που οδηγεί την Ελλάδα. Από εκεί κόλλησε το χούι με τα διαγγέλματα, τις παρεμβάσεις που θέλει να κάνει επί όλων των θεμάτων που απασχολούν το Έθνος…
    Για να είμαστε και λίγο ψύχραιμοι πάντως…
    Οι τοποθετήσεις του θα πρέπει να εξηγηθούν με αυτό το ιδοσυγκρασιακό στοιχείο και δεν αντέχουν σε κριτική λόγω των άπερίγραπτων αντιφάσεών τους. Χαρακτηριστικό των τοποθετήσεών του είναι η πρόκληση: από τη Μεταπολίτευση και μετά που θυμάμαι έχει γίνει ήρωας κατά σειρά των δεξιών (Καραμανλής ή τανκς) του ΚΚΕ εσωτ. του Κύρκου (Κνίτες γενίτσαροι), του ΚΚΕ και πάλι όταν επανέκαμψε(με …βαθυστόχαστες μαρξιστικές λενινιστικές αναλύσεις), του ΠΑΣΟΚ από το ’87 και μετά, της ΝΔ και πάλι εναντίον της «πασοκικής χολέρας» (λίγους μήνες μετά το «Ανδρέα γίνε Γιακούμπ να κάνεις την κάθαρση» παρακαλώ…), των εκσυγχρονιστών με την υπόθεση Οτσαλάν (πολύτιμη η απρόσμενη βοήθειά του να αντιστρέψουν το κλίμα…) και πει λέγοντας. Έχει τσαντίσει κατά καιρούς τους εθνικιστές (με το Ικπετσί και τις προτάσεις για ελληνοτουρκική (συν?)ομοσπονδία…) τους αντιεθνικιστές (με τα τελευταία κυρίως καμώματά του), τους Ισραηλινούς και τους Παλαιστίνιους (στους μεν θύμιζε το άσμα ασμάτων, στους δε ότι είχε γράψει τον …ύμνο τους), τους Αμερικάνους και τους Σοβιετικούς και τόσους άλλους που ξεχνάω τώρα… Και είμαι σίγουρος ότι ο ίδιος έχει επίγνωση των αντιφάσεων αυτών, και βαυκαλίζεται κιόλας ότι σε όλα είχε δίκιο κι ότι οι παλινωδίες του αποδεικνύουν ότι είναι ελεύθερο και διαλεκτικό πνεύμα…
    Όλα ετούτα δείχνουν ασφαλώς ότι τίποτα από όσα λέει δεν πρέπει να παίρνεται τοις μετρητοίς, να λέμε «Ο Θ. είναι εθνικιστής» και να αναζητούμε αναδρομικά να αποδείξουμε ότι πάντα ήτανε… Μάταιο και αυταπόδεικτο έργο… Αυτό δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένες του παπαρολογίες δεν απηχούν εθνικισμό και αντισημιτισμό ή ότι δεν χρειάζεται κράξιμο… Ίσα-ίσα που εκφράζουν τον πυρήνα του αντισημιτισμού του ελληνικού εθνικισμού που είναι φυσικά το ζηλόφθονο μίσος: ο ελληνικός εθνικισμός είναι από εκείνους που εποφθαλμιούν τη θέση του «περιούσιου λαού» :))
    Αυτό είναι και το στοιχείο που οφείλει κανείς να «αναγνωρίσει» στον Θ.: το ιδιοσυγκρασιακό του (και καλλιτεχνικό με την ευρεία έννοια) αισθητήριο του επιτρέπει πάντοτε να εκφράζει μια ιδέα ή εκτίμηση που συνήθως δεν εκφράζεται ανοιχτά στον χώρο της επίσημης πολιτικής, όχι τουλάχιστον με απλοποιημένους όρους. Λέει αυτό που πολλοί σκέφτονται, το λέει όμως με ένα ιδιότυπο μίγμα φιλοδοξίας και αυθορμητισμού, είναι ένα είδος μεγαλομανιακού αυθορμητισμού (ο οποίος τις περισσότερες φορές εκδηλώνεται και ως αμετροεπής αντίδραση σε κάτι που ο ίδιος εκλαμβάνει ως προσβολή ή ως επίθεση όπως τώρα με τη Δραγώνα). Γι’ αυτό και τα κατά καιρούς λεγόμενά του μπορεί να χρησιμοποιηθούν ώστε να διαβάσει κάποιος πίσω από τις γραμμές του δημόσιου λόγου, τις βαθύτερες πεποιθήσεις που διέπουν κάποιες πολιτικές πρακτικές…
    Εν ολίγοις, ο Μίκης μπορεί να παρηγορηθεί: πολιτικός ηγέτης μπορεί να μην έγινε, μπορεί όμως να χρησιμεύσει ως ιδεώδες ιστορικό πειραματόζωο για τους μελετητές των πολιτικών υβριδισμών στο μέλλον :)

    Ν.Ζ.

    ΥΓ. Προς επίρρωση της θέσης περί της αμετροέπειας και της μεγαλαυχίας του ανδρός, αρκεί κανείς να θυμηθεί την υπόθεση με τις βρισιές που είχε εξαπολύσει (κάπου το ’83) στον από δεκαπενταετίας νεκρό Σεφέρη, επειδή ο τελευταίος -στα αδημοσίευτα μέχρι τότε ημερολόγιά του- αποκάλυπτε εμμέσως και απέριπτε τις «συζητησούλες» που είχε ανοίξει ο μουσικοσυνθέτης με τη Χούντα…

  4. Γελοίες περιπτώσεις σαν του Θεοδωράκη υπάρχουν σε όλο τον κόσμο, μόνο εδώ όμως ασχολείται μαζί του τόσο μεγάλο, αλλά ευτυχώς συρρικνούμενο, κομμάτι του Τύπου και της διανόησης. Το γεγονός ότι υπήρξε (προ τριακονταετίας και βάλε) μεγάλος συνθέτης δεν δίνει βαρύτητα στη γνώμη του μεγαλύτερη από αυτήν ενός άριστου μηχανικού ή ενός εξαιρετικού ζαχαροπλάστη. Πάντα ήταν επιπόλαιος, καιροσκόπος και φελλός. Υμνητής και διασκεδαστής κομμουνιστών δικτατόρων, και στα γεράματα συνομωσιολόγος εθνικιστής. Έλεος.

    • Πώς το’χαν πει κάποτε σε κιθαριστικό περιοδικό για το Ritchie Blackmore, ιδρυτικό στέλεχος των Deep Purple;

      Φοβερός συνθέτης

      Φοβερός κιθαρίστας

      Και φοβερός μαλάκας…

      Όλα στον ίδιο βαθμό!

  5. Επίσης Βασίλη, μια φιλική γνώμη: θα σε παρακαλούσα να χρησιμοποιείς περισσότερο το λογοτεχνικό και φιλολογικό σου αισθητήριο και να μην παρακολουθείς τόσο εύκολα, για τις ανάγκες της κριτικής, τις ρηχές αναλύσεις και τους αναγωγισμούς της λογοτεχνίας στην ιδεολογία τύπου Γαβριηλίδη…
    Η υποστασιοποίηση, η εξιδανίκευση και η επαφή με αφηρημένες οντότητες στη λογοτεχνία και την τέχνη είναι διαφορετικής τάξεως ζήτημα, και δεν πρέπει αφελώς να συγχέεται με τα αντίστοιχα φαινόμενα στον χώρο της ιδεολογίας…
    Το πρόβλημα με τον Θ. εν προκειμένω δεν είναι αν εμπνέεται από τον Σολωμό, κι αν αυτό το βίωμά του έχει κάποια αλήθεια και κάποια αξία… Το πρόβλημα είναι οι κουταμάρες που δεν έχει σταματήσει να ξεστομίζει από τον θώκο του «εθνικού μουσικοσυνθέτη» όπου λιγότερο ή περισσότερο δίκαια έχει τοποθετηθεί…

  6. Δεν είναι έτσι απλά τα πράγματα.
    Οποιοσδήποτε είναι σήμερα σε ηλικία άνω των 45 και αυτοχαρακτηρίζετε προοδευτικός, στη διαμόρφωση αυτού του χαρακτηρισμού έχει συμβάλει ο Θοδωράκης.
    Αν χαρακτηρίζετε (από τους άλλους) αντιδραστικός, πάλι έχει συμβολή ο θοδωράκης.
    Από κει και πέρα, η ηρωποίηση του ανθρώπου ( και όχι μόνον αυτού), δεν ήταν δική του δουλειά.
    Εμείς ανεβάζουμε τον κάθενα στα ύψη και απαιτούμε απ’ αυτόν συγκεκριμές συμπεριφορές, οι οποίες όταν δεν εμφανίζονται, τον θάβουμε.
    Θυμηθείτε τι άκουσε ο Σαββόπουλος όταν απλώς τόλμησε να… κουρευτεί.
    Εκρεμές τον είχε χαρακτηρίσει κάποτε ο Κύρκος, και μπορεί και να είναι.
    Ε! και;
    Ένας άνθρωπος είναι και δικαιούται σε άπειρες μεταβολές.
    Το πρόβλημα δεν είναι δικό του.
    Είναι όσων θέλουν να βλέπουν ήρωες με μη ανθρωπινα χαρακτηριστικά.

  7. Θα ήθελα να συνεισφέρω κι εγώ στην κουβέντα για τον Θεοδωράκη που, ανάμεσα σε άλλους διάσημους Έλληνες, απολαμβάνει μια φήμη (και τα όποια οφέλη της…) που ίσως να του έχει στερήσει την ικανότητα της κριτικής σκέψης.
    Το παρακάτω απόσπασμα είναι από το βιβλίο μου «Ταξίδι στη Σαμοθράκη: ένα πολιτικό ημερολόγιο», όπου αναφέρομαι στις ιδεολογίες, και συγκεκριμένα στον εθνικισμό.

    Η ιδιότυπη δύναμη και χρήση του εθνικισμού φαίνεται ακόμη πιο γλαφυρά και έντονα όταν υποπίπτουν στις «χάρες» του άνθρωποι των οποίων η διαδρομή θα σε έκανε να περιμένεις κάτι διαφορετικό, κάτι μεγαλύτερο, κάτι πιο γενναιόδωρο. Και κυρίως κάτι πιο αληθινό. Μια τέτοια περίπτωση είναι ο κ. Μίκης Θεοδωράκης. Με αφορμή τη διένεξη για το θέμα της Μακεδονίας [τη Μακεδονία γενικώς εννοώ, μην παρεξηγηθώ!], έκανε μια δήλωση τον Φεβρουάριο του 2008. Στη δήλωση αυτή, αφού «κράζει» τους Αμερικάνους και τοποθετεί την Ελλάδα στις χώρες που δεν τους υπακούν τυφλά(!), λέει τα εξής:

    » […] Η ηγεσία των Σκοπίων φαίνεται ότι γνωρίζει από πρώτο χέρι αυτά τα σχέδια των Η.Π.Α. και γι’ αυτό δείχνει αυτή την αλαζονική αδιαλλαξία. […] Έτσι, γυρίζοντας σε μας τους Έλληνες, θα πρέπει να δούμε ότι η κατάσταση, όπως εξελίσσεται, είναι παραπάνω από τραγική. Δεδομένου ότι οι Αμερικανοί δεν πείθονται πια από όσες υποκλίσεις κι αν κάνουν απέναντί τους οι ποικιλόμορφες αμερικανόφιλες ηγεσίες. Κι αυτό γιατί φοβούνται και μισούν τον λαό μας, για τον οποίο είναι βέβαιοι ότι στη μεγάλη του πλειοψηφία απορρίπτει τα φιλοπόλεμα σχέδιά τους. Και γι’ αυτό θέλει να μας τιμωρήσει με κάθε τρόπο. Εκτός κι αν αποφασίσουμε όλοι μαζί να γονατίσουμε και να φιλήσουμε τα πόδια τους, κάνοντας όρκους ότι από δω και στο εξής θα είμαστε καλά παιδιά και πειθήνια όργανα στην όποια πολιτική τους.
    Όμως, αφού το παιχνίδι είναι έτσι κι αλλιώς για μας χαμένο, τότε ας πέσουμε με το κεφάλι ψηλά. Ας μην περιμένουμε βοήθεια από πουθενά. Ούτε έχουμε συμμάχους. Είμαστε εμείς κι εμείς. Ας φροντίσουμε λοιπόν να είμαστε τουλάχιστον ωραίοι, περήφανοι και -γιατί όχι- χαρούμενοι, αφού θα έχουμε πάρει τη μεγάλη απόφαση, να γίνουμε όλοι μαζί μια γροθιά, ενωμένοι μπροστά στην προδοσία και την ασχήμια που χτυπάει την πόρτα μας. […]
    Όπως είναι ασχημία να ανεχόμαστε να μας περιφρονούν και να μας βρίζουν -οχυρωμένοι κάτω από τα σκέλια των Αμερικανών- οι Σκοπιανοί και μεις να τους παρακαλάμε και να ζητάμε τη μεσολάβηση των Αμερικανών χάνοντας κάθε μέρα και πιο πολύ την αξιοπρέπεια και την υπερηφάνειά μας. Ας κλείσουμε λοιπόν τα σύνορα κι ας σταματήσουμε τις διπλωματικές και οικονομικές μας σχέσεις κι ας τους αφήσουμε να αυτοαποκαλούνται όπως θέλουν, κοροϊδεύοντας τους εαυτούς τους.
    Οφείλουμε να περάσουμε κι αυτή τη νέα δοκιμασία με το κεφάλι ψηλά. Μπορεί να υποφέρουμε, όμως το ζητούμενο για μας είναι να παραμείνουμε Έλληνες. Και θα παραμείνουμε Έλληνες. Ας μην ξεχνάμε από πόσες και ποιες σκληρές δοκιμασίες περάσαμε ως τώρα, όμως πάντοτε στο τέλος βγήκαμε νικητές. Το ίδιο θα συμβεί και στο μέλλον.»

    Όλα τα κλισέ της εθνοκεντρικής ρητορείας βρίσκονται σε αυτό το κείμενο. Όπως:
     Οι Άλλοι επιδεικνύουν αλαζονική αδιαλλαξία. Εμείς ποτέ!
     Οι Άλλοι μας μισούν και μας φοβούνται. Υποθέτω πως μας επιβουλεύονται κιόλας! Και, φυσικά, είμαστε μόνοι μας: «έθνος ανάδελφο»!
     Μοιρολατρικός Ρομαντισμός: εμείς θα πέσουμε, αλλά θα πέσουμε «περήφανοι κι ωραίοι». Οι… Αργίτες έγιναν Σουλιώτες!
     Παραπληροφόρηση (1): «στο τέλος πάντα βγαίνουμε νικητές»! Πότε ακριβώς βγήκαμε νικητές; Το 1914-1922, όταν ο ελληνικός μεγαλοϊδεατισμός (η εθνικιστική Μεγάλη Ιδέα, όμοια με αυτή για την οποία καταδικάζουμε σήμερα τους Αλβανούς) μας οδήγησε στην τραγωδία του 1922; Το 1974, όταν η Κύπρος διχοτομήθηκε, ενώ μέχρι τότε οι ηγεσίες αρνούνταν να δώσουν λύση στην πολιτική συνύπαρξη των δύο λαών της Κύπρου; Σήμερα, που διεκδικούμε από τη F.Y.R.O.M. τη συμφωνία που απορρίπταμε το 1993-4;
     Παραπληροφόρηση (2): «κι ας τους αφήσουμε να αυτοαποκαλούνται όπως θέλουν, κοροϊδεύοντας τους εαυτούς τους». Δεν αυτοαποκαλούνται μόνο, κ. Θεοδωράκη. Τους αποκαλούν και άλλες 120 χώρες Μακεδονία. Ποιος κοροϊδεύει τον εαυτό του, άραγε;
     Αντίφαση: λέει πως «το παιχνίδι είναι έτσι κι αλλιώς για μας χαμένο» και, μια παράγραφο μετά, ότι «στο τέλος πάντα βγαίναμε νικητές. Το ίδιο θα συμβεί και στο μέλλον»! Τελικά, δεν κατάλαβα: είναι χαμένο ή είμαστε νικητές; Πάντως, αν η ασυνέπεια του λόγου μέσα στο ίδιο κείμενο μοιάζει παράλογη, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι στη σχετική βιβλιογραφία για τον εθνικισμό αναλύεται επακριβώς η αντιφατικότητα ως εγγενές χαρακτηριστικό του.
     Έλλειψη κατανόησης, κλείσιμο της επικοινωνίας, ακρότητα: «Ας κλείσουμε λοιπόν τα σύνορα κι ας σταματήσουμε τις διπλωματικές και οικονομικές μας σχέσεις», λέει. Παραβλέποντας ότι τα σύνορα είναι σαν τα κάγκελα: ταιριάζουν στους φυλακισμένους.

    Θα αναρωτιέται κανείς: μα πως γίνεται και αυτός ο έμπειρος αγωνιστής εκφέρει τέτοιον λόγο; Εύλογο το ερώτημα. Έχει να κάνει με τη φύση των ιδεολογιών. Αν και θα αναλύσω παρακάτω αυτό το θέμα, να αναφέρω μόνο πως όλες οι ιδεολογίες φτιάχνουν ιδεατές κοινωνίες-προβολές. Δεν είναι, ασύνηθες, λοιπόν, ένας απογοητευμένος αριστερός, που έχασε την προσδοκία της κομμουνιστικής ή σοσιαλιστικής κοινωνίας, να προβάλει τώρα την επιθυμία του στην εθνική κοινωνία, στο μεταφυσικό ιδεώδες του έθνους. Πολλοί αριστεροί, και άλλοι, στράφηκαν στον εθνικισμό, ενώ άλλοι στον πιο συγκαλυμμένο εθνοκεντρισμό: τον (αρχαιο-) ελληνοκεντρισμό! Όταν η σκέψη εκπαιδεύεται στην αναζήτηση ιδανικών Παραδείσων, όταν ο ένας εκπέσει, είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσεις ότι δεν υπάρχουν Παράδεισοι: απλώς αναζητείς τον επόμενο.

    «Ω, είναι ωραία στον Παράδεισο
    βρήκα κι εγώ μια φυλακή για την καρδιά μου,
    που ελεύθερη δεν άντεχε
    ψυχορραγούσε» (στίχοι από Τρύπες)

  8. Νίκο, έχω την αίσθηση ότι απομονώνεις τον Θεοδωράκη και τον αναλύεις ως μια μεμονωμένη περίπτωση. Για μένα ενσαρκώνει και εκπροσωπεί το λόγο μιας «πατριωτικής αριστεράς» (βλ. για παράδειγμα Στάθη) και δεν είναι τυχαίο ότι βρίσκει ακόμα απήχηση σε ένα κομμάτι του κόσμου. Μπορεί να φαίνεται σε μας «γραφικός» όμως δίνει ένα συγκεκριμένο ιδεολογικό στίγμα το οποίο πιστά υπηρετεί. Εξυπηρετεί εν ολίγοις συγκεκριμένους ιδεολογικούς σκοπούς.
    Συγγνώμη για την αργοπορία της απάντησης αλλά χτες στο σπίτι δεν υπήρχε όλη τη μέρα ίντερνετ και από τη δουλειά λίγο δύσκολο να απαντήσω.

  9. Βασίλη εγώ διακρίνω ένα ιδιοσυγκρασιακό και ιδιαίτερο στοιχείο στον Θεοδωράκη, επειδή πιστεύω ότι αν τον δεις συγκεκριμένα υπάρχει. Κατά τα λοιπά διέκρινα ότι σε ΟΛΕΣ του τις τοποθετήσεις συνοψίζει μια μέση συνείδηση. Εννοείται ότι στις θέσεις του συνοψίζονται οι βασικές συνιστώσες της εθνικολαϊκής αντίληψης στην αριστερά, γι’΄αυτό και προσφέρεται για την κριτική της. Το ίδιο συμβαίνει με τον εξίσου ιδιοσυγκρασιακό Στάθη, κανένα πρόβλημα…
    Τώρα, τι ακριβώς είναι και πως συγκροτήθηκε και συγκροτείται αυτή η τάση στην Αριστερά, κι από ποιες θέσεις πρέπει να την πολεμά κανείς, αυτό είναι άλλο ζήτημα στο οποίο προφανώς έχουμε διαφορετικές αντιλήψεις. Εννοείται ότι κι εγώ θέτω ως προτεραιότητα την καταπολέμηση τέτοιων αντιλήψεων, και μου προσφέρει ικανοποίηση η τεμκηριωμένη γελοιοποίησή τους. Απλά επισήμανα ότι το είδος της κριτικής που κάνει ο Α.Γ. στα βιβλία του είναι σε πολλά σημεία του προβληματικό, χαρακτηρίζεται από έναν υπεριδεολογισμό, ανάγει το πρόβλημα στην ιδεολογία, και μάλιστα σε μια αλτουσεριανής σύλληψης ιδεολογία.

  10. Αντί να κατηγορούμε ανθρώπους που έχουν συμβάλλει στον ελληνικό αγώνα με το έργο τους, ας αναλογιστούμε λίγο το ρόλο μας στο »χάος» που περιγράφει ο κ. Θεοδωράκης. Γιατί προτιμάμε να τον κατακρίνουμε ,από το να προβληματιζόμαστε για το βασικό περιεχόμενο των επιστολών του. Ίσως προσπαθεί να αυτοανακηρυχθεί σωτήρας, όμως διαβάζοντας τις επιστολές του δεν διακρίνω καμία λανθασμένη πολιτική. ίσως λίγο »κοκκινισμένες» ιδέες, αλλά το νόημα παραμένει. ΄Άλλωστε ποιος θίγει πραγματικά τα προβλήματα του λαού και μας αποκαλύπτει την αλήθεια (που ίσως το απασχολημένο μυαλό μας δεν θα εντόπιζε ποτέ); Οι Σωτήρες που εμείς όντας φανατισμένοι και κομματικοποιημένοι απο τα γενοφάσκια μας εκλέξαμε, ή ο αυθαίρετος αυτοανακυρηγμένος Μεσσίας κ. Θεοδωράκης…; Μήπως θα έπρεπε να παρατήσουμε για λίγο τον λιθοβολισμό και να θέσουμε την κριτική σκέψη σε λειτουργία; Στο κάτω κάτω ας γίνουμε οι ίδιοι άξιοι να καυτηριάζουμε τα πολιτικά τεκτενόμενα με την ίδια μαεστρία που χαραχτηρίζει τον κ. Μίκη….
    αυτά τα ολίγα από μενα
    ΥΓ: Ακόμα και τον Ιησού Χριστό που οι περισσότεροι σήμερα λατρεύουν ως Μεσσία οι Ιουδαίοι τον αποκαλούσαν τσαρλατάνο. Και αν ξαναερχόταν στη γη με τον ίδιο τρόπο θα τον αντιμετωπίζαμε πιστοί και απιστοι…

  11. «And there is a hot-headed minority, at least, that does not believe the government when it says it had no choice. Mikis Theodorakis, Greece’s most famous composer, expressed the visceral reaction of many when he said the crisis was probably a plot by dark forces in the United States and other capitalist centres to subdue proud, independent nations. Crazy as such talk may sound to euro-area governments that feel they have strained every muscle to save Greece from collapse, it will convince some people in a country where conspiracy theories (and indeed, conspiracies) have a long history.»

    http://www.economist.com/world/europe/displaystory.cfm?story_id=16055623

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: