Εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις made in New Zealand

Γράφει η Ρένα Χόπλαρου από τον Πολίτη της Κύπρου (29/11).

Ξαναδιάβαζα στο βιβλίο των Τάκη Μίχα και Δημήτρη Σκάλκου «Φιλελεύθερη Σοσιαλδημοκρατία» (2005) για το σοβαρό εκπαιδευτικό πρόβλημα, που είχε να επιλύσει η κυβέρνηση των Εργατικών στη Ν.Ζηλανδία στα μέσα της δεκαετίας του ΄80. Παρά το γεγονός ότι τα τελευταία είκοσι χρόνια το κράτος αύξανε τις δαπάνες για την παιδεία, το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας χώλαινε σοβαρά. Το 30% των παιδιών αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα, ιδιαίτερα όσα προέρχονταν από τις μεσαίες και χαμηλότερες κοινωνικοοικονομικές τάξεις. Επιπλέον, η νέα κυβέρνηση της Ν.Ζηλανδίας έκανε μια σημαντικότατη ανακάλυψη. Το 70% των δαπανών για την παιδεία απορροφάτο από τη γραφειοκρατία. Συνεπώς, το ποσοστό αυτό θεωρήθηκε αδιανόητο, καθώς διοχετευόταν σε εντελώς λάθος κανάλι. Ήταν λες και το δημόσιο αγαθό της παιδείας λειτουργούσε για να εξυπηρετεί τους παραγωγούς και όχι τους αποδέκτες του. Ο λόγος που υπάρχουν τα σχολεία δεν είναι για να διορίζονται οι καθηγητές και οι γραφειοκράτες του Υπουργείου, αλλά για να μαθαίνουν γράμματα και να εξυπηρετούνται οι ανάγκες των μαθητών/τριών. Οπότε, η κυβέρνηση της Ν.Ζηλανδίας αποφάσισε να αλλάξει το ισχύον status quo. Προχώρησε σε ριζικές αλλαγές.
Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που εφαρμόστηκε στη Ν.Ζηλανδία προώθησε την αποκέντρωση του εκπαιδευτικού συστήματος και την αυτονομία των σχολικών μονάδων. Μείωσε δραστικά τον αριθμό των απασχολούμενων στο Υπουργείο Παιδείας. Η διαχείριση κάθε σχολείου πέρασε στα χέρια ενός διοικητικού συμβουλίου που εκλεγόταν απευθείας από τους γονείς των παιδιών που φοιτούσαν εκεί. Στην αρχή της χρονιάς η κυβέρνηση παρείχε σε κάθε σχολείο ένα καθορισμένο ποσό βασισμένο στον αριθμό των μαθητών που ήταν εκεί. Το σχολείο μπορούσε να δαπανήσει τα χρήματα όπως ήθελε χωρίς κανένα περιορισμό. Παράλληλα, δόθηκε στους γονείς το δικαίωμα να επιλέγουν οι ίδιοι σε ποιο σχολείο θα στέλνουν τα παιδιά τους. Αν κάποιος επέλεγε να στείλει το παιδί του σε ιδιωτικό σχολείο, το κράτος κατέβαλλε στο σχολείο αυτό το αντίστοιχο ποσό, το οποίο θα ξόδευε έτσι κι αλλιώς στο δημόσιο για κάθε μαθητή. Στο Βέλγιο χρησιμοποιείται η ίδια περίπου φιλοσοφία από το 1959!
Στην αρχή το μέτρο αυτό αντιμετωπίσθηκε με μαζικές κατακραυγές, γιατί πολλοί φοβήθηκαν πως όλοι οι μαθητές/τριες θα προτιμούσαν τα ιδιωτικά σχολεία, με αποτέλεσμα το οριστικό κλείσιμο των δημόσιων σχολείων. Όμως αυτό δε συνέβη. Συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Ύστερα από τρία χρόνια εφαρμογής αυτής της νέας πρακτικής, το ποσοστό εκείνων που επέλεγαν το δημόσιο σχολείο αυξήθηκε κατά 2%. Ο λόγος ήταν απλός. Μόλις οι δάσκαλοι και οι καθηγητές ανακάλυψαν ότι αν έχαναν τους μαθητές τους θα έχαναν την κρατική χρηματοδότηση με τελική συνέπεια να χάσουν τις θέσεις τους, αναβάθμισαν τους στόχους, τα περιεχόμενα, τα υλικά, τις μεθόδους, τις κτηριακές υποδομές και κυρίως την «όρεξή τους» για εμπνευσμένη εργασία, καινοτομία και διαφοροποίηση στα προγράμματα σπουδών τους. Τα δημόσια σχολεία έγιναν με άλλα λόγια πολύ πιο ανταγωνιστικά (ουπς είπα την κακιά λέξη), όχι μόνο μεταξύ τους, αλλά και σε σχέση με τα ιδιωτικά σχολεία. Εξάλλου ένα ιδιωτικό ίδρυμα που επιδοτείται από το δημόσιο, τι είναι; Δημόσιο ή ιδιωτικό;
Φυσικά η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που εφαρμόστηκε στη Ν.Ζηλανδία δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός. Αντιπροσωπεύει ένα νέο τρόπο σκέψης όσον αφορά στη λειτουργία του κράτους. Την ακολούθησαν κι άλλες χώρες που παρουσιάζουν υψηλές εκπαιδευτικές επιδόσεις. Για παράδειγμα, στη Σουηδία, η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του ΄92 έφερε «το σύστημα του κουπονιού». Κάθε γονιός έπαιρνε ένα κουπόνι το οποίο ισοδυναμούσε με τα χρήματα τα οποία το κράτος δαπανούσε για κάθε μαθητή. Στη συνέχεια ο γονιός μπορούσε να επιλέξει, είτε να πάει το παιδί του σε ένα δημόσιο σχολείο, είτε σε ένα από τα ιδιωτικά σχολεία τα οποία είχαν αρχίσει να ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια σε όλη τη χώρα. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές είχαν τρομερή επιτυχία. Όπως δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις, έγιναν πολύ δημοφιλείς μεταξύ των γονιών, που ξαφνικά απέκτησαν την δυνατότητα να στέλνουν τα παιδιά τους σε σχολεία της επιλογής τους με έξοδα του κράτους. Αυτό που κάποτε ήταν το προνόμιο των ολίγων (δηλαδή των πλουσίων) έγινε η κατάκτηση των πολλών.
Όλα τα παραπάνω θεωρούνται σήμερα στις περισσότερες δυτικές χώρες αυτονόητες κοινοτυπίες. Το γεγονός όμως ότι σε ορισμένες χώρες, όπως η Κύπρος, αυτά θεωρούνται ανατρεπτικά, απλά δείχνει πόσο αποκλίνει ο εγχώριος τρόπος σκέψης από τις βασικές αρχές του ορθολογισμού. Δείχνει επίσης πως ακόμη δεν έχουμε κατανοήσει, ούτε από τα αριστερά, ούτε από τα δεξιά, πως κάθε κοινωνική δαπάνη πρέπει να αξιολογείται στη βάση του ερωτήματος: «Πώς να χρησιμοποιήσουμε το δημόσιο χρήμα ώστε να αντιστοιχεί στο μέγιστο κοινωνικό όφελος;»

Advertisements

Ένα Σχόλιο

  1. «…με αποτέλεσμα να χάσουν τις θέσεις τους…»
    Εδώ όμως οι δάσκαλοι, δεν πρόκειται να χάσουν ποτέ τις θέσεις τους.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: