ΔΕΚΕΜΒΡΗΔΕΣ

Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε τον κ. Νίκο Παναγιωτόπουλο για το κείμενο που μας έστειλε.

Του Νίκου Παναγιωτόπουλου, συγγραφέα

Η χρονική απόσταση από τα γεγονότα του περασμένου Δεκεμβρίου επιτρέπει ίσως μια ψύχραιμη αποτίμηση, αλλά δεν την επιβάλλει κιόλας.

Φοβούμενος μια νέα έκρηξη –ψευδοεπιστημονικής αερολογίας, ετούτη τη φορά- ο κ. Στ. Καλύβας σπεύδει να βάλει τα πράγματα στη θέση τους με δύο άρθρα, μάλιστα: ένα για το τι ήταν ο Δεκέμβρης (The Athens Review of Books, τ. 2) και ένα για το τι δεν ήταν (Το Βήμα, 6.12.2009).

Παρά τη χρονική απόσταση, ωστόσο, το ψύχραιμο συμπέρασμά του δεν παύει να συμπίπτει με την εν θερμώ αντίδραση της τότε κυβέρνησης που, στις 11 Δεκεμβρίου δεν έβλεπε κανένα κοινωνικό φαινόμενο ξεσηκωμού, παρά μόνο βία.

«…Ο λόγος που αποκαλούμε τα γεγονότα του περυσινού Δεκεμβρίου ‘εξέγερση’ (και που ασχολούμαστε με αυτά) είναι επειδή ήταν βίαια.» ξεκαθαρίζει στο άρθρο του στο Βήμα. Είναι φυσικό να καταλήγει εκεί ο αρθρογράφος, αφού θεωρεί ότι δεν ήταν μια μαζική και αυθόρμητη εξέγερση της νεολαίας.

Δεν ήταν αυθόρμητη, μας λέει, γιατί, «αν και η προσέλευση στις διαδηλώσεις πολλών νέων, ιδιαίτερα μαθητών, ήταν αυθόρμητη», ο σκληρός πυρήνας που πρωτοστάτησε στις καταστροφές καθοδηγούνταν μέσω Διαδικτύου και κινητών (–λες και το Διαδίκτυο ή τα κινητά απαγορεύουν εξ ορισμού τον αυθορμητισμό).

Για να άρει την αντίφαση της προηγούμενης διατύπωσης, επισημαίνει ότι η εξέγερση δεν ήταν μαζική. Ξεχνά ασφαλώς ότι αυθόρμητες αντιδράσεις υπήρξαν στα σχολεία (και μπροστά από τα αστυνομικά τμήματα) όλης της χώρας, γεγονός που καθιστά τουλάχιστον περίεργη την εκτίμησή του ότι «…η συμμετοχή στις διαδηλώσεις δεν φαίνεται να ξεπέρασε τις 8.000…»

Ισχυρίζεται πως δεν ήταν εξέγερση της νεολαίας, αφού «…η συντριπτική πλειονότητα των νέων δεν συμμετείχε στις διαδηλώσεις, ούτε ταυτίστηκε με τις καταστροφές…» Παρατηρεί, δε, πως «…η συμμετοχή άλλων ομάδων του πληθυσμού ήταν ακόμα πιο περιορισμένη…» Αν ισχύει ότι η συντριπτική πλειονότητα των νέων δεν συμμετείχε και αν η συμμετοχή άλλων ομάδων ήταν ακόμα πιο περιορισμένη, το συμπέρασμα που προκύπτει αβίαστα είναι πως μια χούφτα σκληροπυρηνικοί βρήκαν ακόμα μια ευκαιρία να τα σπάσουν. Μα, αν είναι έτσι, αν μια χούφτα σκληροπυρηνικοί βρήκαν την ευκαιρία να τα σπάσουν –και αυτή τη φορά το παράκαναν- γιατί ασχολούμαστε ακόμα; Γιατί αναζητούμε ερμηνεία, αφού, σύμφωνα με τον κ. Καλύβα «η πρακτική των βίαιων κινητοποιήσεων στην Ελλάδα παρουσιάζει μια εντυπωσιακή κανονικότητα, σχεδόν μια κυκλικότητα».

Στην προσπάθειά του να ερμηνεύσει τα γεγονότα του περασμένου Δεκεμβρίου ο κ. Καλύβας διακρίνει δύο δημοφιλείς ερμηνείες: η πρώτη, που κυριάρχησε –κατά την εκτίμησή του- στα διεθνή μαζικά μέσα ενημέρωσης, «είδε στα γεγονότα της Αθήνας το προοίμιο ενός διεθνούς κύματος κινητοποιήσεων ενάντια στις συνέπειες της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης». Η ερμηνεία αυτή διαψεύστηκε, μας λέει, καθώς η ελληνική έκρηξη δεν είχε συνέχεια. Εξάλλου, οι συνέπειες της κρίσης δεν είχαν προλάβει να εκδηλωθούν. Προφανώς συνθήματα όπως “Στις τράπεζες λεφτά, στη νεολαία σφαίρες…”, ή “Merry crisis and happy new fear”, ή “Εσείς μιλάτε για κέρδη και ζημιές, εμείς για ανθρώπινες ζωές”, ή “Μισό δις οι ζημιές; Σιγά, 28 δώσανε στις τράπεζες αλλά κανείς δεν τους είπε αλήτες”, αποδεικνύουν τις προφητικές ικανότητες ή την προληπτική οργή των ελάχιστων σκληροπυρηνικών που τα έσπαγαν… Βολικά, ο κ. Καλύβας ξεχνά τα σχόλια του ξένου τύπου για σκάνδαλα, διαφθορά και αποτυχημένη ελίτ που αηδίασαν τους νέους…

Η δεύτερη –πιο ελληνοκεντρική ερμηνεία- θεώρησε τις κινητοποιήσεις ένδειξη αδιεξόδου. Σύμφωνα με τον κ. Καλύβα ούτε αυτή η ερμηνεία στέκει, δεδομένου ότι δεν διευκρινίζεται για ποιο αδιέξοδο μιλάμε: οικονομικό, ψυχολογικό, ηθικό; Παραβλέποντας το γεγονός ότι τα σχόλια για σκάνδαλα, διαφθορά και αποτυχημένη ελίτ που προανέφερα υπαινίσσονται ένα αδιέξοδο με οικονομικές, ψυχολογικές και ηθικές διαστάσεις, θα σταθώ στην αποστροφή με την οποία δίνει το τελειωτικό χτύπημα στην περί αδιεξόδου ερμηνεία, που «…αδυνατεί εντελώς να εξηγήσει την απουσία “εξεγέρσεων” σε χώρες με προβλήματα απολύτως συγκρίσιμα με αυτά της Ελλάδας». Χρειάζεται, άραγε, να επισημάνει κανείς ότι οι κοινωνικές εκρήξεις δεν αποτελούν ελεγχόμενα πειράματα σε δοκιμαστικό σωλήνα; Χρειάζεται, άραγε, να μιλήσει κανείς για εκλυτικό αίτιο –για τη «σκανδάλη» που πυροδοτεί την έκρηξη;

Αξίζει, νομίζω, να αναρωτηθούμε γιατί ο κ. Καλύβας αποσυνδέει εντέχνως την ένταση και την έκταση των βιαιοτήτων από τις πολιτικοκοινωνικές περιστάσεις. Γιατί ξεχνά –ή, πάντως, αποσιωπά- πως εκείνες τις ίδιες μέρες κατατέθηκε το πόρισμα της Εξεταστικής επιτροπής για το Βατοπέδι, πως εκείνες τις ίδιες μέρες ανακοινώθηκαν οι ποινές-χάδι στους δράστες της «ζαρντινιέρας»…

Στο άρθρο του στο The Athens Review of Books, ο κ. Καλύβας καταλήγει λέγοντας πως αν θέλουμε να εξηγήσουμε τι συνέβη τον Δεκέμβριο του 2008 δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τρεις βασικούς παράγοντες: την ανθεκτικότητα και την αναπαραγωγή ενός μικρού αλλά συμπαγούς «αντιεξουσιαστικού χώρου», την αδυναμία της Αστυνομίας να ανταποκριθεί στο ρόλο της και, τέλος, την ανοχή της κοινωνίας σε βίαιες συμπεριφορές (παρ’ όλο στο άρθρο του στο Βήμα επισημαίνει πως η τότε κυβέρνηση τιμωρήθηκε στις εκλογές για την «κατάσταση παθητικής άμυνας» στην οποία έθεσε την αστυνομία). Και οι τρεις αποτελούν συμπτώματα μιας συγκεκριμένης πολιτικής κουλτούρας (της «κουλτούρας της Μεταπολίτευσης») που, ενώ έχει χάσει εδώ και χρόνια τη σύνδεσή της με την πραγματικότητα, κατορθώνει να επιβιώνει σε πείσμα της.

Θα συμφωνήσουμε πως περιστατικά τύπου «ζαρντινιέρας», φόνοι αθώων παιδιών, επιθέσεις σε 13χρονους μαθητές που διαδηλώνουν ειρηνικά, αποδεικνύουν πέραν πάσης αμφιβολίας πως η Αστυνομία αδυνατεί να ανταποκριθεί στο ρόλο της. Η αυθόρμητη αντίδραση της νεολαίας στο φόνο του Αλέξη Γρηγορόπουλου αποδεικνύει πέραν πάσης αμφιβολίας πως ένα κομμάτι –τουλάχιστον- της κοινωνίας δεν ανέχεται βίαιες συμπεριφορές. Ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας αναζήτησε διέξοδο στις επόμενες εκλογές, τιμωρώντας την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και για τη στάση της κατά τα γεγονότα του Δεκέμβρη.

Όσο θα εκβιάζουμε τη λογική μας να εστιάζει στο ξέσπασμα της βίας, στους βανδαλισμούς και τις λεηλασίες, παραγνωρίζοντας αιτίες και αφορμές, τόσο ανθεκτικότερος θα γίνεται ο «αντιεξουσιαστικός χώρος».

Ο μικρός αλλά συμπαγής «αντιεξουσιαστικός χώρος» θα εξακολουθήσει να αναπαράγεται όσο κάποιοι –κλείνοντας τα μάτια στα υπαρκτά σημερινά προβλήματα και τα υπαρκτά σημερινά αδιέξοδα- θα ασχολούνται με το πότε επιτέλους θα απαλλαγεί η Κεντροδεξιά από το βαθύ σύμπλεγμα για τη νίκη της στα οδυνηρά γεγονότα ενός άλλου Δεκεμβρίου…

Advertisements

3 Σχόλια

  1. πέρυσι συμμετείχα στην πλειοψηφία των πορείων/εκδηλώσεων… φέτος πήγα την Κυριακή στην μεγάλη πορεία… δεν θα ξαναπάω… έχω σιχαθεί το παιχνιδάκι μερικών ανεγκέφαλων που αυτοαποκαλούνται αναρχικοί -που αν έχουν διαβάσει μια παράγραφο από Κροπότκιν να πέσει όλη η Ακαδημία στο κεφάλι μας- και των άλλων -των ΜΑΤ- που πρέπει πλέον να είναι γονιδιακό το θέμα της βλακείας τους…

    τους βρίσκω όλους υποκριτές και μέρος στο παιχνιδάκι τους δεν πρόκειται να πάρω… αναζητώ κοινότητες αυτοοργάνωσης με ανθρώπους άλλους, όχι από αυτούς…

    φτάνουν οι Δεκέμβρηδες των υποκριτών και κομπλεξικών πάσης φύσεως

  2. Αν, ως υπόθεση εργασίας, θεωρήσουμε την μαρτυρία της @kappadonna (Δεκεμβρίου 8th, 2009 στο 16:25) αληθινή (εγώ την θεωρώ), και εν τέλει αντιπροσωπευτική.

    Ήταν, τελικά, υποκινούμενη απο κέντρα βίας, ή δεν ήταν, η όλη κατάσταση;

    Γιατί, ενώ μένω στο κέντρο της Αθήνας, και έχοντας ένστικτα παλαιού διαδηλωτή, παρόλαυτα σε καμία περίπτωση δεν θεώρησα οτι τα γεγονότα εκείνα μετά το πρώτο 24ωρο είχαν κάποια σχέση με όσα εγώ, ή άλλοι, θα θέλαμε να διαδηλώσουμε με αγανάκτηση.

    Για αυτό και απο την επόμενη ημέρα έβλεπα «αφ’υψηλού» (απο το μπαλκόνι μου), τους καπνούς, και τις εκρήξεις, και το όλο αλαλούμ.

    Εντελώς καμία σχέση όμως!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: