Τα στερεότυπα για τους μετανάστες δεν έχουν λόγο ύπαρξης

Από την Ελευθεροτυπία (3/11).

«[…] Η Τζένι Κλούγκμαν, διευθύντρια του γραφείου Ανθρώπινης Ανάπτυξης στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών και υπεύθυνη της φετινής έκδοσης, μιλά στην «Ε» λίγο πριν παρουσιάσει τα συμπεράσματα της σχεδόν 200σέλιδης έκθεσης στο τρίτο Παγκόσμιο Φόρουμ για τη Μετανάστευση και την Ανάπτυξη.

«Τα οφέλη της μετανάστευσης είναι πολυεπίπεδα καθώς ενισχύει την ανάπτυξη όχι μόνο στις χώρες φιλοξενίας, αλλά και καταγωγής, ενώ και οι εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι, που μετακινούνται, επωφελούνται με πολλούς τρόπους» μας λέει η κ. Κλούγκμαν και παραθέτει τα ευρήματα της έκθεσης που ανασκευάζουν μερικές παρανοήσεις:

* Παρά τα υψηλά επίπεδα προσήλωσης που δείχνουν τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης στη μετανάστευση από την Αφρική, λιγότεροι από 1% Αφρικανοί ζουν στην Ευρώπη. Στην πραγματικότητα μόνο 3% των Αφρικανών ζει έξω από τη χώρα που γεννήθηκαν. Η μετανάστευση μέσα στην Ασία αντιστοιχεί στο 20% της συνολικής μετανάστευσης στον κόσμο και ξεπερνά το σύνολο των μετακινήσεων που δέχεται η Ευρώπη απ’ όλες τις περιοχές.

* Το μερίδιο των διεθνών μεταναστών στον παγκόσμιο πληθυσμό δεν αυξάνεται ραγδαία: στην πραγματικότητα η αναλογία, που είναι 3%, παραμένει σταθερή τα τελευταία 50 χρόνια.

* Σε αντίθεση με κοινώς επικρατούσες αντιλήψεις, οι μετανάστες ενισχύουν την οικονομική παραγωγή. Λεπτομερείς έρευνες καταδεικνύουν ότι η μετανάστευση γενικά αυξάνει την απασχόληση στις χώρες φιλοξενίας, δεν αφήνει έξω από την αγορά εργασίας τους ντόπιους και βελτιώνει τους ρυθμούς επένδυσης σε νέες επιχειρήσεις και πρωτοβουλίες. Επιπλέον η αντίληψη ότι οι μετανάστες αποτελούν βάρος για τις κοινωνικές υπηρεσίες είναι συχνά υπερβολική και αθεμελίωτη.

Υπάρχουν και ποιες είναι οι προτάσεις διαχείρισης της μετανάστευσης;

«Πάνω απ’όλα η μετανάστευση είναι αναγκαίο να αντιμετωπιστεί ως διαδικασία που χρειάζεται διαχείριση παρά ως πρόβλημα που χρειάζεται λύση. Ανάμεσα στις συστάσεις της έκθεσης είναι να ανοίξουν οι υφιστάμενοι δίοδοι εισόδου για περισσότερους εργάτες, ειδικά τους ανειδίκευτους, με την προϋπόθεση ότι υπάρχουν διαθέσιμες δουλειές. Η έκθεση δεν προτείνει συνολικά τη φιλελευθεροποίηση της διεθνούς μετανάστευσης, αλλά υποστηρίζει την αυξημένη πρόσβαση κυρίως των ανειδίκευτων όταν υπάρχουν δουλειές – μεγάλοι αριθμοί παράτυπων μεταναστών υπονομεύουν τις συνθήκες για τους ντόπιους και βάζουν τους ίδιους τους μετανάστες σε κίνδυνο. Ακόμη προτείνεται η αναγνώριση των δικαιωμάτων και η εξασφάλιση της προστασίας των μεταναστών, που είναι προς όφελος των πολιτών στις τοπικές κοινωνίες. Τα δικαιώματα ντόπιων και μεταναστών θα έπρεπε να είναι εξίσου σεβαστά. Αυτές οι πρακτικές αποφεύγουν τον κίνδυνο περικοπών στους μισθούς και υπονόμευσης των εργασιακών δεδομένων καθώς και τη δημιουργία μιας «υπο-τάξης» που διαχωρίζεται, περιθωριοποιείται και εμποδίζεται. Πέρα από την ένταξη των μεταναστών, είναι επίσης σημαντικό να περιληφθεί η μετανάστευση ως συνιστώσα για την αναπτυξιακή στρατηγική στις χώρες προέλευσης.

Η μετανάστευση συνεισφέρει σημαντικά στην ανάπτυξη στις χώρες προέλευσης μέσω της ροής χρημάτων, γνώσης και ιδεών. Ωστόσο δεν αποτελεί εναλλακτική λύση στην ανάγκη για εσπευσμένες και σταθερές προσπάθειες για την επίτευξη ανάπτυξης και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στις χώρες προέλευσης. Μπορεί να είναι όμως συμπληρωματική».

Ποιες είναι οι προτάσεις για τους απελπισμένους που καταφτάνουν στην Ευρώπη κατά κύματα δεδομένου ότι, απ’ ό,τι φαίνεται, θα συνεχίσουν να έρχονται όσο η αξιοπρεπής διαβίωση στη χώρα τους είναι αδύνατη;

«Κατ’ αρχήν το κλειδί είναι οι ενισχυμένες, σταθερές και επείγουσες αναπτυξιακές προσπάθειες στη χώρα τους. Ωστόσο πρέπει να αναγνωριστεί ότι οι υψηλότεροι ρυθμοί μετανάστευσης προέρχονται από χώρες μεσαίας και υψηλής ανάπτυξης. Σε χώρες με χαμηλά επίπεδα ανάπτυξης ο μέσος ρυθμός μετανάστευσης είναι περίπου το ένα τρίτο του ρυθμού των χωρών με υψηλό επίπεδο ανθρώπινης ανάπτυξης: αυτό σημαίνει ότι οι φτωχοί είναι αυτοί που μετακινούνται λιγότερο.

Καθώς η μετανάστευση είναι αναπόφευκτη και επίσης ικανοποιεί, ανταποκρίνεται σε πολλές δημογραφικές ανάγκες για εργατικό δυναμικό στην Ευρώπη, η έκθεση υποστηρίζει την αναμόρφωση των μεταναστευτικών πολιτικών και το άνοιγμα των νόμιμων οδών. Αυτό θα ωφελούσε την Ευρώπη και θα βοηθούσε να καταγραφούν οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού που αναμένεται να αυξηθούν ως αποτέλεσμα του συρρικνούμενου και γηράσκοντος πληθυσμού. Την ίδια στιγμή είναι σημαντικό να καταγραφούν οι ανησυχίες των ντόπιων κατοίκων και να αυξηθεί η συνειδητοποίηση για τα δικαιώματα των μεταναστών, ώστε να καταπολεμηθεί η ξενοφοβία.

Ολοι ωφελούνται από την κινητικότητα όχι απλώς οικονομικά αλλά μέσω της πρόσβασης σε ιδέες, γνώσεις και πόρους που συμπληρώνουν και προωθούν την πρόοδο. Αν πρόκειται να δημιουργηθούν περισσότερα εμπόδια και φραγμοί στη μετακίνηση για να την αποτρέψουν, τότε αυτή η κοντόφθαλμη προσέγγιση πιθανόν θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη χρήση λαθρεμπόρων και παράτυπων δικτύων μετακίνησης».

Ωστόσο υπάρχουν αντιφάσεις: από τη μια η Ευρώπη γερνάει και χρειάζεται εργατικό δυναμικό και από την άλλη διστάζει να δεχτεί μετανάστες. Από τη μια βοηθάει τις αναπτυσσόμενες χώρες και από την άλλη τις εκμεταλλεύεται μέσω άδικων εμπορικών συμφωνιών κ.λπ. Τι αλήθεια συμβαίνει;

«Υπάρχει μια αντίθεση και η απάντηση βρίσκεται στην ερώτησή σας: οι πληθυσμιακές και δημογραφικές τάσεις υπογραμμίζουν την ανάγκη μεταναστευτικών ροών που συνδέονται με τη ζήτηση εργατικού δυναμικού. Ο ανθρώπινος πληθυσμός αναμένεται να αυξηθεί κατά ένα τρίτο τις επόμενες τέσσερις δεκαετίες. Στην πραγματικότητα όλη αυτή η πληθυσμιακή αύξηση θα συμβεί στις αναπτυσσόμενες χώρες, ενώ ο ευρωπαϊκός πληθυσμός θα συρρικνωθεί σχεδόν κατά ένα τέταρτο και θα γεράσει. Μια προοπτική για την επιτυχή συνέχιση της Ευρώπης είναι η μετανάστευση. Στο δεύτερο σημείο: ναι, η Ευρώπη βοηθά τις αναπτυσσόμενες χώρες ποικιλοτρόπως. Αλλά οι μετανάστες επίσης προσφέρουν σημαντική υποστήριξη στις οικογένειές τους πίσω στις πατρίδες τους. Το σύνολο των εμβασμάτων στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι τέσσερις φορές το μέγεθος της συνολικής επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας. Επιπλέον υπάρχουν κραυγαλέες ανωμαλίες -συγκεκριμένα οι τεράστιες επιδοτήσεις της αγροτικής παραγωγής μέσω της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής που ξεπερνούν την υπερπόντια αναπτυξιακή βοήθεια άνετα τέσσερις φορές- και αποτελούν κεφαλαιώδεις φραγμούς στην προαγωγή της ανάπτυξης στις φτωχές χώρες».

Ποια είναι η επίπτωση της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης στη μετανάστευση; Υπολογίζεται η απώλεια εισοδήματος για τις φτωχές χώρες;

«Οι επιπτώσεις της ύφεσης είναι διττές: οι μετανάστες είναι πιθανότερο να απολυθούν και βρίσκονται στις χώρες που επηρεάζονται περισσότερο από την ύφεση. Από την άλλη οι συνθήκες στην πατρίδα τους γίνονται χειρότερες. Μερικά στοιχεία υποδεικνύουν ότι η μετακίνηση έχει πάρει την κατιούσα όπως και τα εμβάσματα: η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά πτώση 7,3% στα εμβάσματα που σημαίνει μείωση από τα 328 δισ. δολάρια το 2008 στα 304 δισ. δολάρια το 2009. Ωστόσο σε μερικές χώρες, όπως το Μπανγκλαντές, τα εμβάσματα συνεχίζουν να αυξάνονται. Η μετανάστευση οφείλει να ιδωθεί σε μια μακροπρόθεσμη προοπτική. Οι χώρες υποδοχής οφείλουν να δουν πέρα από την τρέχουσα οικονομική κρίση και να ξεκινήσουν να ετοιμάζουν τις χώρες τους για ανάκαμψη μέσω δομικών μεταρρυθμίσεων: φιλελευθεροποιώντας και απλοποιώντας τα κανονικά δίκτυα κάλυψης εργατικών θέσεων από μετανάστες παράλληλα με την εξασφάλιση των δικαιωμάτων των μεταναστών. Η έκθεση βλέπει την τρέχουσα πτωτική τάση ως ευκαιρία καθιέρωσης μιας νέας συμφωνίας για τους μετανάστες, που θα μπορούσε να ωφελήσει τους εργάτες στη χώρα τους και το εξωτερικό και να αποφύγει τον αντιμεταναστευτικό προστατευτισμό».

Πολλοί ισχυρίζονται ότι οι παράτυποι μετανάστες που καταφτάνουν στην Ελλάδα είναι υπερβολικά πολλοί και ότι η χώρα αδυνατεί να διαχειριστεί το πρόβλημα και δεν υπάρχει τρόπος να φιλοξενήσει όλους αυτούς τους ανθρώπους. Ποια είναι η γνώμη σας;

«Τα μέσα ενημέρωσης εστιάζουν στους κινδύνους από την προσπάθεια των μεταναστών να μπουν στην Ευρώπη παράνομα, συγκαλύπτοντας το γεγονός ότι οι περισσότεροι παράτυποι μετανάστες εισέρχονται με ισχύοντα ταξιδιωτικά έγγραφα και παραμένουν μετά τη λήξη της βίζας παρά ρισκάρουν τη ζωή τους διαπλέοντας τη θάλασσα. Η έκθεση δεν παραβλέπει αυτά τα επικίνδυνα εγχειρήματα, καλωσορίζει τις προσπάθειες παροχής πληροφοριών μέσω μεταναστευτικών κέντρων και την επέκταση των οργανωμένων οδών μετανάστευσης για τους Αφρικανούς στην Ευρώπη. Συνιστά ακόμη την αναμόρφωση των μεταναστευτικών πολιτικών με στόχο τη μείωση της ροής των παράτυπων μεταναστών. Επίσης αναγνωρίζει ότι πρέπει να τεθεί το ζήτημα του αποθέματος των ατακτοποίητων μεταναστών. Οι παλαιότερες πρακτικές εισηγούνται ότι τα προγράμματα τακτοποίησης προσφέρουν τα προσφορότερα μέσα εξισορρόπησης των ανησυχιών στις χώρες φιλοξενίας, όπως είναι η διασφάλιση στο σεβασμό του νόμου, με την ανάγκη διασφάλισης των δικαιωμάτων των μεταναστών, τα οποία αντανακλούν το γεγονός ότι οι περισσότεροι έχουν θετική και αναγκαία συνεισφορά στην οικονομία. Οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η αναλογία των μη τακτοποιημένων μεταναστών στην Ευρώπη βρίσκεται στη μέγιστη εκδοχή της γύρω στο 1,6% του συνολικού πληθυσμού της Ε.Ε., οπότε δεν είναι και τόσο μεγάλο θέμα όσο υπαινίσσονται τα μέσα ενημέρωσης. Η αποδιδόμενη νομιμοποίηση εφοδιάζει τους παράτυπους μετανάστες με μια προσωρινή αδεια διαμονής και εργασίας στη χώρα φιλοξενίας, η οποία μπορεί να επεκταθεί ή να γίνει διαρκής μέσω της εκπλήρωσης διαφόρων κριτηρίων. Οι περισσότερες χώρες έχουν εφαρμόσει προγράμματα τακτοποίησης με διαφορετικά βαθμό επιτυχίας.

Η διαφορετική ευρωπαϊκή εμπειρία μάς δείχνει ότι τα συστατικά μιας επιτυχούς τακτοποίησης είναι η εμπλοκή οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των μεταναστευτικών κοινοτήτων και των εργοδοτών στο σχεδιασμό και την εφαρμογή της και τα ξεκάθαρα κριτήρια καταλληλότητας. Η έκθεση αποθαρρύνει τις εξαναγκαστικές επιστροφές και στην περίπτωση που λαμβάνονται τέτοια σκληρά μέτρα, τα δικαιώματα και η προστασία των μεταναστών θα πρέπει να διασφαλίζονται μέχρι τη χώρα προέλευσής τους».»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: