Μόνο η ελεημοσύνη μπορεί;

Της Ρένας Χόπλαρου, από τον Πολίτη (25/10) της Κύπρου.

Οι δάσκαλοι χρησιμοποιούμε συχνά το βιβλίο «Ο παρδαλός ελέφαντας» για να διδάξουμε στους μαθητές/τριες μας την ανοχή στη διαφορετικότητα. Ο παρδαλός ελέφαντας δεν είναι γκρι σαν όλους τους άλλους της αγέλης του. Είναι πολύχρωμος και νιώθει πολύ άσχημα για αυτό. Εξαιτίας του χρώματός του απομονώνεται. Οι υπόλοιποι γκρι ελέφαντες αποφασίζουν τελικά να κάνουν κάτι για την περίπτωσή του. Μπορεί επειδή τους έσπασε τα νεύρα η κλάψα του, ίσως από ενοχή ή γιατί θέλουν να εξασφαλίσουν μια καλή θέση στον παράδεισο. Αποφασίζουν τελοσπάντων ότι μια μέρα το χρόνο θα βάφονται όλοι με παρδαλά χρώματα για να κάνουν τον παρδαλό ελέφαντα να νιώσει καλύτερα. Έτσι υποτίθεται ότι η «ομοιογενής»  ομάδα των γκρι ελεφάντων κάνει το καθήκον της απέναντι στη «διαφορετικότητα».

Ποτέ δεν μου άρεσε αυτή η ιστορία. Στο σχολείο τη διδάσκουμε με τη λογική ότι κάτι ανάλογο θα έπρεπε να συμβαίνει και στις ανθρώπινες κοινωνίες. Καταρχήν καμιά κοινωνία ακόμη και η πιο απομονωμένη, δεν αποτελεί ένα ομοιογενές σύνολο με τον «διαφορετικό» να ξεχωρίζει σαν τη μύγα μες το γάλα. Αντίθετα, μέσα από τις διαδικασίες κοινωνικοποίησης επιχειρείται η ομογενοποίηση των πληθυσμών έτσι ώστε να αποδέχονται τις αξίες των κυρίαρχων ομάδων. Και το κυριότερο,  το ζήτημα της διαφορετικότητας δεν αντιμετωπίζεται με πανηγύρια της μιας μέρας. Τελικά, «Ο παρδαλός ελέφαντας» είναι μια σπουδαία ιστορία όχι για να διδάξουμε την ανοχή στο διαφορετικό αλλά για να καταδείξουμε στους μαθητές/τριες μας τη συντηρητική αντιμετώπιση της διαφορετικότητας.

Την ιστορία του παρδαλού ελέφαντα τη σκέφτηκα ξανά αυτή την εβδομάδα καθώς παρακολουθούσα το όλο χάι χούι για τον Ραδιομαραθώνιο. Κατά τη γνώμη μου, ο Ραδιομαραθώνιος κρύβει κάτι θλιβερό πίσω από την τηλεοπτική του λάμψη. Είναι λες και η κοινωνία μας ενδύεται για λίγο το καλό της πρόσωπο. Γεμάτη συναίσθημα  και ενοχές  δίνει απλόχερα χρήματα για να βοηθήσει. Αυτό όμως που πιστεύω ότι κάνουμε είναι ότι κατά τη διάρκεια του Ραδιομαραθώνιου ξεχωνιάζουμε τα άτομα με ειδικά χαρίσματα και τους επιτρέπουμε να συγχρωτιστούν μαζί μας, με τους τυχερούς «φυσιολογικούς».

Δεν αρκεί ωστόσο να εκστρατεύουμε για λίγες μέρες κάθε χρόνο για να πολεμήσουμε τη δυστυχία, τον πόνο και την ασθένεια στην κοινωνία μας. Δεν αρκούν τα χρήματα, η φιλανθρωπία και ο συναισθηματισμός μας. Γιατί όπως γράφει με σοφία, o διάσημος συγγραφέας Νίκος Δήμου (2006), «η φιλανθρωπία, ο οίκτος, η ελεημοσύνη υποβιβάζουν τον παραλήπτη της βοήθειας, τον κάνουν απλό αντικείμενο της γενναιοδωρίας μας, για να μην πούμε της ανωτερότητας μας». Το άτομο που δίνει ως φιλάνθρωπος πάντα βρίσκεται από θέση ισχύος. Επιπλέον, το συναίσθημα δεν είναι πολύ σταθερό κίνητρο. Τη μια στιγμή παρασυρόμαστε από ένα μελοδραματικό τηλεοπτικό ρεπορτάζ και θέλουμε να κάνουμε τα πάντα για τα παιδιά που υποφέρουν και την επόμενη μέρα τα έχουμε ξεχάσει.

Θα προτιμούσα αντί των μελοδραματισμών και της ελεημοσύνης την πολιτική μάχη. Την πολιτική μάχη για την απόδοση των δικαιωμάτων στους φορείς τους. Η έκφραση «ατομικά δικαιώματα» πρέπει να μπει στην πολιτική ατζέντα της κυπριακής κοινωνίας, να ακουστεί στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση, να γίνει καμπάνια και πολιτικό διακύβευμα. Το ζήτημα των ατομικών δικαιωμάτων είναι ένα κατεξοχήν πολιτικό ζήτημα γιατί σχετίζεται με την αποκατάσταση των ανισοτήτων. Οι όποιοι σχεδιασμοί και  δράσεις της ανθρωπιστικής μας βοήθειας πρέπει να στηρίζονται στις αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως αυτές διατυπώθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Γαλλία τον 18ο αιώνα και πιο πρόσφατα στο Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι και της Ομάδας για την Προστασία των Μειονοτήτων. Διαφορετικά το μόνο που θα έχουμε είναι αποϊδεολογικοποιημένες δράσεις φιλανθρωπικού χαρακτήρα που θα μοιάζουν περισσότερο με τη βικτωριανή κοινωνία του πουριτανισμού και της υποκρισίας και όχι με τις  νεωτερικές κοινωνίες που παλεύουν για την ένταξη των ατόμων που ανήκουν σε μειοψηφίες.

Ο Ραδιομαραθώνιος μου φαίνεται ότι είναι το μέικ – απ για να κρύψει τις υποκριτικές συμπεριφορές και να καθησυχάσει τις ενοχές μας. Ας το σκεφτόμαστε αυτό κάθε φορά που βάζουμε το χέρι στην τσέπη για να δώσουμε τον οβολό μας. Κι ας μην ξεχνάμε και τον άλλον, τον κακό μας εαυτό. Αυτόν που παρκάρει στη θέση με το αναπηρικό σήμα και πάνω στο πεζοδρόμιο. Αυτόν που δεν δέχεται το «παρδαλό» παιδί, δηλαδή το παιδί με θρησκευτική, γλωσσική οικονομική, εθνοτική, σωματική ή νοητική  ιδιαιτερότητα να καθίσει δίπλα στο δικό του «φυσιολογικό» παιδί γιατί θα του ρίξει το επίπεδο και θα το κολλήσει ψείρες και αρρώστιες. Αυτόν που λέει «μαυρού», αντί να αναφέρεται στο πρόσωπο που έχει απέναντι του με το όνομά του.

Advertisements

2 Σχόλια

  1. ΕΛΛΑΔΑ
    Και να μην ξεχνούμε ότι το παιδί έχει Δικαιώματα, τόσο με βάση τις Διεθνείς Συμβάσεις, όσο και με την ψηφισμένη από το Ελληνικό Κοινοβούλιο Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Παιδιού και έναν από τους πέντε κύκλους βοηθών του Συνηγόρου του Πολίτη να έχει ως αντικείμενο την εφαρμογή & διάδοση της Σύμβασης: http://www.0-18.gr/gia-megaloys.
    Παρεμπιπτόντως τον Αύγουστο του 2009 υπεβλήθη από το ΥΠΕΞ στον ΟΗΕ η 2η & 3η Έκθεση που αφορά στη Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Παιδιού στη χώρα μας, http://www.mfa.gr/www.mfa.gr/ChannelAttachments/509/FINAL%20II.doc.
    Καλή εβδομάδα!

  2. εύστοχο και στα δύο μέτωπα το άρθρο σου Ρένα μου…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: