Όταν συμπληρώνεται η Ιστορία

Θέλησε το National Geographic να πάρει τη «δόξα» του Κ. Παπαρρηγόπουλου και προχώρησε στη έκδοση της «Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους» με φανφαρόνικες εξαγγελίες: «Σύγχρονο, Πλήρες, Αθάνατο«. Για άλλη μια φορά η Ιστορία (όπως και με τους «100 μεγάλους Έλληνες») γίνεται προϊόν εμπορικής κατανάλωσης με το μανδύα της επιστημονικότητας.

Το πρώτο ατόπημα των υπεύθυνων της σειράς είναι ότι η καινούρια αυτή έκδοση παρουσιάζεται ως έργο του ίδιου του Παπαρρηγόπουλου. Είναι τέτοια προφανώς η ανάγκη ταύτισης με τον ιστορικό και η επιθυμία απόκτησης κύρους με τη χρήση του ονοματός του, που η παρέμβαση στην «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» θεωρείται θεμιτή και άκρως επιστημονική. Έτσι ερευνητές και Παπαρρηγόπουλος γίνονται ένα ενιαίο σώμα, χωρίς να χρειάζεται η αναφορά των ονομάτων τους. Δεν κατάφερα να βρω ποιοι είναι οι ιστορικοί (ούτε στα διαφημιστικά φυλλάδια, ούτε στο διαδίκτυο) που συμπληρώνουν το έργο του Παπαρρηγόπουλου. Δε θα έπρεπε να αναφέρονται κάπου τα ονόματά τους;

Πάμε παρακάτω. Το έργο είναι γραμμένο στη δημοτική γιατί όπως τονίζεται: «η γλώσσα στην οποία είναι γραμμένο είναι ακατάληπτη για τη συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων«. Αν ήταν μια απλή φιλολογική επιμέλεια της γλώσσας σ’ ένα έργο σταθμό της ελληνικής ιστορία μπορεί και να μην είχα ασχοληθεί και καθόλου. Βέβαια, η απόδοση στην νεοελληνική μπορεί πολλές φορές να αλλοιώσει το πρωτότυπο κείμενο. Το έργο του Παπαρρηγόπουλου αποτελεί ιστορική πηγή από μόνο του και δεν μπορώ να φανταστώ το σύγρονο ιστορικό να παρουσιάζει τις παραπομπές του 19ου αιώνα στη δημοτική για να γίνει κατανοητός στο ευρύ κοινό ή να θέλει να παραπέμψει στο Παπαρρηγόπουλο χρησιμοποιώντας την έκδοση του National Geographic. Η αλλαγή λοιπόν, της γλώσσας αποτελεί από μόνη της παρέμβαση στο έργο.

Όμως οι παρεμβάσεις δε σταματούν εδώ. Οι συντελεστές του μεγαλόπνοου εγχειρήματος πραγματικά ξαναγράφουν την ιστορία. Διαβάζω: » Πέρα από το κενό της νεότερης περιόδου, σημαντικά κενά υπάρχουν και στην κάλυψη των παλαιότερων χρόνων, όπου, αναπόφευκτα, απουσίαζαν οι γνώσεις των τελευταίων αιώνων«. Ποια είναι όμως, τα κριτήρια ώστε τα κενά αυτά να θεωρηθούν σημαντικά; Και με ποιο τρόπο ταυτίζονται οι επιλογές συμπλήρωσης των κενών, με τις επιλογές από το Παπαρρηγόπουλου του 19ου αιώνα; Κανένας προβληματισμός δε βασάνισε από ό,τι φαίνεται το μυαλό των συγγραφέων:

«Τα στοιχεία αυτά ενσωματώθηκαν στο αρχικό έργο σε μια ομοιογενή αφήγηση, έτσι ώστε ο αναγνώστης να παρακολουθεί ομαλά τη χρονολογική γραμμή, αλλά και με τρόπο που να είναι σαφές ποιο είναι το αρχικό κείμενο και ποιες οι προσθήκες.»

Σπεύδουν λοιπόν, να μας ενημερώσουν ότι είναι διακριτές οι προσθήκες από το αρχικό κείμενο. Μα τότε αγαπητοί μην παρουσιάζετε την έκδοσή σας ως την «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» του Κ. Παπαρρηγόπουλου. Να μας ενημερώσετε ότι ο τάδε έγραψε γι’ αυτό, ο δείνα για το άλλο κ.ο.κ. Η δυνατότητα που έχει ο σύγχρονος ερευνητής να επιλέξει κείμενα ή εποπτικό υλικό που αγνοούσε ο Παπαρρηγόπουλος, δεν τον καθιστά αυτόματα και άμοιρο ευθυνών για ό,τι τελικά θα αποφασίσει να χρησιμοποιήσει. Ουσιαστικά, δηλαδή «γράφει» τη δική του ιστορία παράλληλα με του Παπαρρηγόπουλου.

Ο Παπαρρηγόπουλος μπορεί να προσφέρει μια βολική κάλυψη για εκδοτικούς πειραματισμούς και φιλόδοξα σχέδια. Η χρήση όμως του ονόματός του (σε μια μάλιστα εποχή που το θεωρητικό του σχήμα θεωρείται ξεπερασμένο) για να δικαιολογήσει τα επιπρόσθετα κείμενα και το εποπτικό υλικό μάλλον οδηγεί στην παραπλάνηση του αναγνώστη και ακόμη χειρότερα: στην άκριτη αποδοχή της γραμμικής συνέχειας του έθνους, όταν πια η συζήτηση για το εθνικό κράτος δε γίνεται με τους όρους του 19ου αιώνα.

Β.Λ.

Advertisements

2 Σχόλια

  1. ΠΟΛΥ ΣΩΣΤΕΣ ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΑΣ.

  2. Σας ευχαριστώ πολύ.
    Β.Λ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: