Αυτό το έργο το έχουμε ξαναδεί…

Του Θ. Μουντοκαλάκη (από το blog www.michalispitsilidis.com)
Ομότιμου Καθηγητή Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών

Η επιδρομή του πανικόβλητου κοινού στα φαρμακεία, με αποτέλεσμα την εξάντληση των αντιιικών φαρμάκων τον περασμένο Μάιο και του αντιπνευμονιοκοκκικού εμβολίου τους επόμενους δυο μήνες, δεν πρέπει να μας ξενίζει. Είναι ένα έργο που έχουμε ξαναδεί. Τον Οκτώβριο του 2005, η απειλή της «γρίπης των πουλερικών» είχε προκαλέσει και πάλι ουρές στα φαρμακεία και διαπληκτισμούς φαρμακοποιών με πολίτες που δεν πίστευαν ότι τα αντιιικά φάρμακα και τα εμβόλια για την εποχική γρίπη είχαν εξαντληθεί. Το φαινόμενο δεν εμφανίζεται μόνο όταν αναδύονται απειλές για την υγεία. Παρατηρείται γενικά σε κάθε είδους απειλή. Το Μάρτιο του 1987, η απειλή πολεμικής σύρραξης στο Αιγαίο, με αφορμή την αναμενόμενη έξοδο του τουρκικού «Σισμίκ», οδήγησε σε μαζικές εφόδους στα καταστήματα τροφίμων, με σκοπό την προμήθεια τεράστιων ποσοτήτων γάλακτος, ζάχαρης, οσπρίων, ζυμαρικών και κονσερβών κάθε είδους (ακόμα και ζωοτροφών). Παρόμοιες ουρές σχηματίζονταν από τα ξημερώματα στα σούπερ-μάρκετ για την εξασφάλιση προϊόντων ανέπαφων από το ραδιενεργό νέφος, την άνοιξη του 1986, μετά το δυστύχημα του Τσέρνομπιλ. Είναι ένα φαινόμενο δηλωτικό έλλειψης κοινωνικής συνείδησης, αλλά και της βαθιάς κρίσης εμπιστοσύνης που χαρακτηρίζει τη σχέση κοινού και πολιτείας.

Η αντικοινωνική συμπεριφορά και η φιλαυτία είναι χαρακτηριστικές ιδιότητες εκείνων που διαγκωνίζονται για να αποκτήσουν φάρμακα, τρόφιμα και κάθε είδους εφόδια που θα τους φέρουν σε πλεονεκτική θέση έναντι των διπλανών τους εν όψει ενός κοινού κινδύνου. Το ότι με τον τρόπο αυτό στερούν είδη πρώτης ανάγκης από άλλους όχι μόνο δεν τους ενοχλεί, αλλά τους γεμίζει ικανοποίηση, αφού εκείνο που προέχει είναι η υψηλή αυτοεκτίμηση που αντλούν από τη συναίσθηση της καπατσοσύνης τους. Είναι εύκολο να αναγνωρίσετε αυτό το είδος του νεοέλληνα. Είναι αυτός που σας προσπερνά με ξαφνικό ελιγμό από τα δεξιά στην εθνική οδό, μπαίνει ύπουλα μπροστά σας ενώ περιμένετε υπομονετικά στην ουρά ή παρκάρει ανενδοίαστα το αυτοκίνητό του σε ράμπα που προορίζεται για αναπήρους. Μπορεί να θεωρηθεί βέβαιο ότι πολλά από τα αντιιικά φάρμακα και τα εμβόλια που έσπευσαν να αποθηκεύσουν οι επιδρομείς των φαρμακείων θα μείνουν αχρησιμοποίητα. Το ίδιο συνέβη και με τα αποθηκευμένα κουτιά γάλακτος που πετάχτηκαν στα σκουπίδια μετά την ημερομηνία λήξης του προϊόντος, όταν αποσοβήθηκε η στρατιωτική εμπλοκή με την Τουρκία το 1987. 

Η έλλειψη κοινωνικής συνείδησης είναι κατά κύριο λόγο ζήτημα αγωγής. Η μίμηση του προτύπου του «καταφερτζή» πατέρα από το μικρό γιο που τον θαυμάζει είναι ο βασικός μηχανισμός αναπαραγωγής παρόμοιας συμπεριφοράς. Η κρίση εμπιστοσύνης που χαρακτηρίζει τη σχέση κοινού και πολιτείας είναι ζήτημα πολύ πιο πολύπλοκο. Στην αρνητική στάση απέναντι στα όργανα και τους θεσμούς της πολιτείας συντελεί βεβαίως και η έλλειψη αγωγής. Τη δυσπιστία, όμως, του πολίτη πολλαπλασιάζουν η ανακολουθία, η ανοργανωσιά, και η σύγχυση αρμοδιοτήτων εκ μέρους των οργάνων της πολιτείας. Και, βεβαίως, στην ενίσχυση της καχυποψίας του κοινού καταλυτική είναι η συμβολή της τηλεόρασης. Αρκετές εβδομάδες μετά το σεισμό των Αλκυονίδων, το Φεβρουάριο του 1981, πολλοί Αθηναίοι εξακολουθούσαν να κοιμούνται στα αυτοκίνητά τους παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις ότι είχε εκλείψει ο κίνδυνος μεγάλου μετασεισμού. Την αβεβαιότητά τους είχαν φροντίσει να εκθρέψουν οι αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις σεισμολόγων από τα τηλεοπτικά «παράθυρα». Κάτι παρόμοιο συνέβη και με τη νέα γρίπη. Από τις οθόνες των τηλεοράσεων παρέλασαν δεκάδες γιατροί κάθε ειδικότητας (λοιμωξιολόγοι, πνευμονολόγοι, παθολόγοι, επιδημιολόγοι, καρδιολόγοι, παιδίατροι, μικροβιολόγοι) και κάθε ιδιότητας (εκπρόσωποι του κέντρου ελέγχου λοιμώξεων, μέλη της ειδικής επιτροπής, πανεπιστημιακοί, γιατροί του ΕΣΥ, ιδιώτες γιατροί) που ανέπτυσσαν τις απόψεις τους για το μέγεθος του κινδύνου και τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν. Η έλλειψη ενός έγκυρου, ανεξάρτητου οργάνου που θα μπορούσε να εξασφαλίσει την εμπιστοσύνη του κοινού -όπως θα έπρεπε να είναι ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος και όπως υπήρξε κάποτε το Ανώτατο Υγειονομικό Συμβούλιο- ήταν για μια ακόμα φορά εμφανής.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: