«Θάψτε τη ζωή σας και έτσι θα σας είναι πιο εύκολο να πεθάνετε όταν έρθει η ώρα σας»

Συνέντευξη του γάλλου φιλόσοφου Μισέλ Ονφρέ στο περιοδικό «Μαριάν», η οποία αναδημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία (27/8).

«Το ίδιον της θρησκείας, όλων των θρησκειών, είναι η αποδοκιμασία του ορθολογικού και φιλοσοφικού λόγου προς όφελος μιας μαγικής σκέψης στην οποία όλα επιτρέπονται. Ο σκοταδισμός έχει τον κύριο λόγο, γιατί η ουσία της θρησκείας είναι η άρνηση του θανάτου και η βεβαιότητα ως μετά από αυτόν ζούμε ακόμη, με κάποια άλλη μορφή ασφαλώς, αλλά εξακολουθούμε να υπάρχουμε, και μάλιστα αιωνίως. Με αυτό το ψέμα προς τον εαυτό μας, όλα γίνονται δυνατά. Και γνωρίζουμε πως ένα αρχικό ψεύδος οδηγεί υποχρεωτικά, στη συνέχεια, σε μια σειρά άλλων ψευδών, με σκοπό τη νομιμοποίηση του πρώτου. Ο φονταμενταλισμός και ο ολοκληρωτισμός αποτελούν την αιχμή του δόρατος αυτής της λογικής της άρνησης, η οποία, προκειμένου να διατηρηθεί, διαθέτει στην υπηρεσία αυτού του αρχικού ψεύδους και των πολλαπλών εκδοχών του τη ρητορική και το λόγο της».

Η καθολική Εκκλησία κατέχει τα πρωτεία αυτού του φανατισμού και του σκοταδισμού;

«Οχι, γιατί οι ανταγωνιστές είναι πολλοί και η καθολική Εκκλησία δεν μπορεί πια να επιδείξει μεγάλη μισαλλοδοξία. Εχει γίνει ανεκτική στις πράξεις και αρκείται στα λόγια. Αντίθετα, πολλές χώρες που ζουν κάτω από το νόμο της charia κρεμούν τους ομοφυλόφιλους, χτυπούν μέχρι θανάτου τις μοιχαλίδες σε στάδια γεμάτα κόσμο και μπροστά στις κάμερες, μαστιγώνουν γυναίκες που φορούν παντελόνια, αποκεφαλίζουν Εβραίους δημοσιογράφους, έτσι ώστε να καταλαμβάνουν την πρώτη θέση στο βάθρο του σκοταδισμού.

Μετά την κατάρρευση των μαρξιστικών ιδεολογιών, συχνά συνδυασμένων με τριτοκοσμικές λογικές, η συζήτηση πάνω σε αυτά τα θέματα γίνεται καθαρά θεοκρατική: στο όνομα ενός θεού, μιας θρησκείας, ενός ιερού βιβλίου αντιμετωπίζουμε στο εξής την ανάκτηση ενός νιχιλιστικού κόσμου. Το φάσμα μιας πολιτικής θεολογίας ή μιας θεολογικής πολιτικής φαίνεται να κατακτά σε παγκόσμιο επίπεδο το προσκήνιο: ο ανταρτοπόλεμος στο όνομα του Ισλάμ σε ολόκληρο τον πλανήτη δίνει τον τόνο, ενώ οι υπερδυνάμεις, οπλισμένες μέχρι τα δόντια, διαπιστώνουν την αδυναμία τους: ούτε τα υπερσύγχρονα αεροπλάνα ούτε η τελευταία τεχνολογία ούτε τα πυρηνικά υποβρύχια μπορούν να νικήσουν τους Ταλιμπάν, οι οποίοι προς το παρόν κερδίζουν τον πόλεμο και ως εκ τούτου αποτελούν εκπληκτικά παραδείγματα για τους φανατικούς οι οποίοι επιθυμούν να προσηλυτίσουν τον κόσμο».

Γιατί ο χριστιανισμός φαίνεται πιο πρόθυμος απ’ ό,τι το Ισλάμ στο θέμα του διαχωρισμού μεταξύ πολιτικής και θρησκείας;

«Γιατί έχει πίσω του μια πνευματική αντίσταση αποτελούμενη εν μέρει από την ευρωπαϊκή φιλοσοφία που εκθρόνισε τη μεσαιωνική σχολαστική φιλοσοφία, αναγνωρίζοντας, βεβαίως, στην πίστη τη δυνατότητα ύπαρξης, αλλά όχι ενάντια στη λογική. Η Αναγέννηση , με τον Ερασμο, μεταξύ άλλων, το πνεύμα του Μοντένιου και του πνευματικού του παιδιού του, του Charron, ενός ιερέα που εφηύρε τον λαϊκισμό του 17ου αιώνα, τη μεγάλη φυσιογνωμία του Σπινόζα, την υλιστική σκέψη του 18ου αιώνα, όλ’ αυτά που δημιούργησαν ιστορικές στιγμές όπως τη Γαλλική Επανάσταση, την Κομμούνα, τον ευρωπαϊκό σοσιαλισμό του 19ου αιώνα, και του Feuerbach, πρώτου αποδομιστή του χριστιανισμού και της θρησκείας, όλος αυτός ο πολιτικο-φιλοσοφικός αστερισμός κατέστησε δυνατό στη Γαλλία τον διαχωρισμό των Εκκλησιών και του κράτους το 1905. Το Ισλάμ περιμένει ακόμη τη ώθηση που κάποιοι μεγάλοι φιλόσοφοι θα του δώσουν ώστε να προχωρήσει σε κάποιες ανάλογες ενέργειες».

Το θέμα δεν είναι τόσο η μαντίλα που φορούν οι μουσουλμάνες στη Γαλλία όσο οι συμπεριφορές που υποδεικνύει το Κοράνι Τι προσάπτετε στους μονοθεϊσμούς;

«Το ότι μας θυμώνουν ενάντια στο μόνο καλό για το οποίο είμαστε σίγουροι: τη ζωή μας εδώ και τώρα και τη δυνατότητα να τη διαχειριζόμαστε με το μόνο εργαλείο που διαθέτουμε, δηλαδή το σώμα μας. Ο μονοθεϊσμός υποτιμά αυτή τη ζωή, τη μόνη, την αληθινή, απέναντι σε μια άλλη φαντασιακή, απατηλή ζωή που θα πρέπει να κερδίσουμε καταστρέφοντας την πρώτη. Οι μονοθεϊσμοί μάς προτείνουν αυτή την απλοϊκή συμφωνία: «Οσο λιγότερο ζείτε το παρόν, το εδώ και τώρα, τόσο κερδίζετε την αιωνιότητα. Αρνηθείτε λοιπόν τα αγαθά αυτής της ζωής, που δεν είναι αληθινά, και στραφείτε προς τα αληθινά αγαθά όπως είναι ο ασκητισμός, η θυσία, η αφοσίωση…» Ας το πούμε διαφορετικά: «Θάψτε τη ζωή σας και έτσι θα σας είναι πιο εύκολο να πεθάνετε όταν έρθει η ώρα σας». Είναι ένα ανόητο παζάρι γιατί με αυτό χάνουμε τα πάντα: και τη ζωή μας εδώ και τώρα, αφού θα την έχουμε καταστρέψει, και την άλλη, καθώς δεν υπάρχει…»

Τι πιστεύετε για το θέμα που έχει δημιουργηθεί στη Γαλλία με τις μουσουλμάνες που φορούν μπούργκα;

«Μπούργκα ή μαντίλα σημαίνει καθαρά πως η γυναίκα περιορίζεται σ’ ένα σεξουαλικό «σήμα» για τους άντρες. Ετσι λοιπόν πρέπει να καλύψει το σώμα της και το πρόσωπό της. Ακόμη και τα χέρια δεν πρέπει να έρθουν σε επαφή με κάποιο άλλο χέρι, ούτε καν για να χαιρετηθούν δύο άνθρωποι, με το πρόσχημα ότι με αυτήν την παλαιά κίνηση ευγένειας (αρχικά σήμαινε πως αντιμετωπίζει ο ένας τον άλλο φιλικά: έδειχναν τις παλάμες τους για να δείξουν πως δεν κρατούν μαχαίρι) σαν μια σεξουαλική, απρεπή κίνηση. Και στο Κοράνι υπάρχουν εδάφια τα οποία μιλούν για τη διαφύλαξη της αγνότητας. Το πρόβλημα λοιπόν είναι πολύ μικρότερο όσον αφορά την μπούργκα, όσο η ανάγνωση ενός ιερού βιβλίου το οποίο προτρέπει σε συγκεκριμένες συμπεριφορές που είναι αντίθετες με τους γαλλικούς νόμους. Αν πραγματικά θέλουμε να κάνουμε μια σοβαρή συζήτηση, πρέπει να δούμε το θέμα των εδαφίων του Κορανίου, εδαφίων ομοφοβικών, αντισημιτικών, φαλλοκρατικών, όλα σε αντίθεση με τη γαλλική νομοθεσία».

Ποιες είναι οι συνέπειες του σημερινού ριζοσπαστισμού όλων των θρησκειών που υπακούουν στο Κοράνι; Ενισχύουν τις συμμαχίες μεταξύ φανατικών όλων των χωρών ή θέτουν αντιμέτωπους τους χριστιανούς με τους ισλαμιστές φονταμενταλιστές, σύμφωνα με το σενάριο μιας σύγκρουσης των πολιτισμών;

«Ο ριζοσπαστισμός ενδυναμώνει τις εντάσεις. Η κυρίαρχη, αλαζονική, πολεμοχαρής Δύση και για μεγάλα χρονικά διαστήματα αποικιοκρατική πάνω σε μουσουλμανικούς πληθυσμούς, συνεχίζει να ασκεί την τυραννία και την κυριαρχία της, επιβάλλοντας τον τρόπο ζωής της και την καταναλωτική θρησκεία της πάνω σε ολόκληρο τον πλανήτη: είτε μέσω του ολέθριου τρόπου της τηλεοπτικής οθόνης, η οποία διαδίδει τον αμερικανικό τρόπο ζωής , είτε στον σαφώς βίαιο τρόπο της κατοχής μιας χώρας· το Ιράκ χθες, το Αφγανιστάν σήμερα, με το πρόσχημα της επιβολής της δημοκρατίας, της ελευθερίας, των εκλογών, της ελευθεροτυπίας, της ισότητας, ενώ στην πράξη καταστρέφεται η ταυτότητα των λαών και χύνεται αίμα… Ο φιλόσοφος του Διαφωτισμού, που προσπαθώ να είμαι, δεν μπορεί να ικανοποιηθεί με το να επιλέξει το στρατόπεδό του ανάμεσα σε μια απελπιστική φυλετική θεοκρατία και σε μια άθλια καταναλωτική θρησκεία. Δεν μπορείς να αγωνίζεσαι για τις ιδέες σου θέλοντας να τις επιβάλλεις με το ζόρι, με τα όπλα ή με τη σαγήνη των εμπορευμάτων. Η σύγκρουση των πολιτισμών υπάρχει και δεν τιμά τη Δύση η επίδειξη της δύναμής της, της αλαζονείας της και της περιφρόνησής της. Δεν μας εκπλήσσει που οι καταπιεσμένοι λαοί, οι ταπεινωμένοι πληθυσμοί, αναζητούν σήμερα βοήθεια από το Κοράνι, το βιβλίο των προγόνων τους».

Γιατί οι γυναίκες είναι πάντα τα πρώτα θύματα του θρησκευτικού σκοταδισμού;

«Γιατί ενσαρκώνουν την καταπληκτική δύναμη της επιθυμίας, της ζωής και της δυνατότητας να τη μεταδίδουν, να τη χαρίζουν. Γιατί είναι φορείς μιας υπόσχεσης χαράς, ευτυχίας, απόλαυσης, γιατί ενσαρκώνουν τη διάθεση για ζωή, ενώ οι θρησκείες για τον θάνατο».

Υπάρχουν νομικά και ηθικά «αντισώματα» στη Γαλλία απέναντι στους θρησκόληπτους;

«Ναι, υπάρχουν, καθώς και ένα είδος συμφωνίας σε αυτό το θέμα. Μιλώ για το ό,τι συνέβαινε έως σήμερα, γιατί τώρα ο νέος πρόεδρος δεν φαίνεται να ενδιαφέρεται τόσο να υποστηρίξει αυτή την κληρονομιά της ιστορίας της Γαλλίας που είναι η λαϊκότητα, όσο να κάνει τη χώρα στην οποία προεδρεύει ένα αγγλοσαξονικό παράρτημα, μέσα στο οποίο η λαϊκότητα αντιμετωπίζεται αφηρημένα: με τον καθένα να μπορεί να επικαλείται τη δική του θρησκεία, το δικό του δόγμα, ζώντας σε αντιμαχόμενες φυλές, χωρίς να ενδιαφέρεται να αποτελέσει μέρος μιας εθνικής κοινότητας».

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: