Η Ελλάδα και το πρόβλημα των προσφύγων

Του Bill Frelick

Αναδημοσίευση από Το Βήμα.

«Η ελληνική κυβέρνηση βρήκε έναν καινοτόμο τρόπο να λύσει το πρόβλημα των ολοένα αυξανόμενων αιτημάτων ασύλου: να ακυρώσει τα αιτήματα.
Αφού δεν υπάρχει λίστα αιτήσεων ασύλου, δεν υπάρχει και πρόβλημα.
Το πρόβλημα όμως δεν μπορεί να εξαλειφθεί τόσο εύκολα. Στην Ελλάδα εκκρεμούν περίπου 30.000 υποθέσεις. Μια επιτροπή που υπολειτουργεί εξετάζει περίπου 60 υποθέσεις αιτημάτων ασύλου την εβδομάδα. Με αυτούς τους ρυθμούς θα χρειαστούν κατά προσέγγιση δέκα χρόνια απλώς για να διευθετηθούν οι ως τώρα εκκρεμείς υποθέσεις.

Ωστόσο η Ελλάδα, με τη μεγάλη συνοριακή της ακτογραμμή, δέχεται πρώτη τα μεταναστευτικά κύματα προς την Ευρωπαϊκή Ενωση. Σχεδόν 20.000 αιτήματα ασύλου υποβλήθηκαν την περασμένη χρονιά. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην ευρωπαϊκή νομοθεσία και στους «κανόνες του Δουβλίνου», σύμφωνα με τους οποίους προβλέπεται ότι άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ μπορούν να στέλνουν πίσω στην Ελλάδα τους αιτούντες άσυλο οι οποίοι εισήλθαν στην ΕΕ μέσω των ελληνικών συνόρων.

Τον περασμένο χρόνο το ποσοστό έγκρισης των αιτημάτων ασύλου ήταν της τάξεως του 0,05%. Εφόσον ουσιαστικά όλα τα αιτήματα αρχικώς απορρίπτονται, οι προσφυγές αυξάνονται με πολύ πιο γρήγορους ρυθμούς από τις δυνατότητες του συστήματος να τις εξετάσει.

Οποιοσδήποτε διαθέτει ένα κομπιουτεράκι μπορεί να διαπιστώσει ότι το σύστημα δεν λειτουργεί. Δεν είναι όμως απλώς θέμα αριθμών. Κάθε αριθμός αντιπροσωπεύει έναν άνθρωπο. Ενας από αυτούς είναι ο «Χαμίντ», ο οποίος εγκατέλειψε το Αφγανιστάν μόνος του σε ηλικία 13 ετών, όταν ένα τοπικός πολέμαρχος απείλησε να τον σκοτώσει αν δεν δεχόταν «να χορέψει και όχι μόνο».

Η ακροαματική διαδικασία για τη χορήγηση ασύλου έγινε το 2008 σε μια θορυβώδη, κατάμεστη αίθουσα στο Αστυνομικό Τμήμα της λεωφόρου Πέτρου Ράλλη: «Ο αστυνομικός με πολιτικά ρώτησε κάτι και η Ιρανή [η διερμηνέας] μού είπε ότι θα έπρεπε να πω ότι ήρθα για να έχω μια καλύτερη ζωή. Δεν ξέρω αν ο αστυνομικός το είπε αυτό ή όχι, επειδή δεν τον κατάλαβα. Είπα στην Ιρανή ότι ήθελα να εξηγήσω τα άλλα μου προβλήματα. Τότε ο αστυνομικός μού φώναξε και φοβήθηκα… ».

Η ακροαματική διαδικασία διήρκεσε πέντε λεπτά.

Η προφανής λύση είναι να υπάρχουν ειδικά εκπαιδευμένοι αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένων ειδικών για τις συνεντεύξεις παιδιών, να διεξάγονται προσεκτικές, ιδιωτικές συνεντεύξεις και να παρέχεται άσυλο στους ανθρώπους που το έχουν ανάγκη. Επειτα, ένα ανεξάρτητο σώμα θα έπρεπε να εργάζεται με ρυθμούς πλήρους απασχόλησης και να εξετάζει τις προσφυγές εγκαίρως και με δίκαιο τρόπο.

Αντ΄ αυτών, η κυβέρνηση θέσπισε το προεδρικό διάταγμα 81/2009, το οποίο χειροτερεύει το ήδη κακό σύστημα.

Πρώτον, αντί να δημιουργήσει ένα σώμα εξειδικευμένων στελεχών που θα εξετάζουν τις αιτήσεις ασύλου, ικανών να αναγνωρίζουν τους ανθρώπους που χρειάζονται προστασία, το διάταγμα αναθέτει το έργο των συνεντεύξεων όσων αιτούνται άσυλο στις κατά τόπους αστυνομικές διευθύνσεις.

Οι αστυνομικοί έχουν πλήθος άλλων καθηκόντων και δεν έχουν γνώση της νομοθεσίας περί ασύλου ούτε έχουν εκπαιδευθεί να παίρνουν συνεντεύξεις από φοβισμένους και ψυχικά τραυματισμένους αιτούντες άσυλο.

Ακόμη και στην Αθήνα είναι ελάχιστοι οι ικανοί διερμηνείς και οι εξειδικευμένοι σε ζητήματα ασύλου δικηγόροι, για να μη μιλήσουμε για τα νησιά και τις ακριτικές περιοχές.

Δεύτερον, το διάταγμα καταργεί το δικαίωμα υποβολής έφεσης, καθώς και το συμβούλιο εξέτασης των εφέσεων (αφότου διεκπεραιωθούν οι υποθέσεις που υπήρχαν πριν από την έκδοση του διατάγματος), διατηρώντας μόνο μια αυστηρώς περιορισμένη δικαστική επιθεώρηση. Ο Υπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες αρνήθηκε να συμμετάσχει στη νέα διαδικασία χορήγησης ασύλου λέγοντας ότι «δεν εγγυάται επαρκώς την αποτελεσματικότητα και την αμεροληψία».

Οι διαδικασίες χορήγησης ασύλου στην Ελλάδα αποτελούν μόνο την κορυφή του παγόβουνου ενός συστήματος που αποτυγχάνει σε κάθε στάδιο να προστατεύσει τους πρόσφυγες και τα ασυνόδευτα παιδιά.

Σε αυτές τις αποτυχίες συμπεριλαμβάνονται παράνομες προωθήσεις μεταναστών στα τουρκικά σύνορα, η βύθιση σκαφών στο Αιγαίο, αξιοθρήνητες συνθήκες στα κρατητήρια, αστυνομική βία και αρκετά νομοθετικά και διοικητικά «παραθυράκια» που εμποδίζουν τους μετανάστες να υποβάλουν αιτήματα ασύλου, το σύνολο των οποίων έχει τεκμηριωθεί με κάθε λεπτομέρεια σε δύο εκθέσεις του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στα τέλη του περασμένου έτους. Τ ον Ιούνιο η Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την αποτροπή των βασανιστηρίων εξέδωσε μια έκθεση, όπου έλεγε ότι οι επαναλαμβανόμενες συστάσεις της από το 1997 για τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης των μεταναστών «αγνοήθηκαν από την ελληνική κυβέρνηση».

Η Ελλάδα απάντησε με νομοθετικές αλλαγές που επεκτείνουν την περίοδο διοικητικής κράτησης ως και σε έναν χρόνο ή πιθανώς και σε 18 μήνες. Στις 12 Ιουλίου οι ελληνικές αρχές έκαψαν και κατεδάφισαν έναν καταυλισμό προσφύγων στην Πάτρα, όπου ζούσαν και ασυνόδευτα παιδιά, διογκώνοντας έτσι τον αριθμό όσων κρατούνται υπό απαράδεκτες συνθήκες.

Αν η Ελλάδα δεν τακτοποιήσει το θέμα, η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να τη θεωρήσει υπόλογο. Τα άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ θα πρέπει να αναστείλουν κάθε επιστροφή αιτούντων ασύλου στην Ελλάδα, σύμφωνα με τους όρους της Συνθήκης του Δουβλίνου και όλοι οι θεσμοί της ΕΕ θα πρέπει να απαιτήσουν από την Ελλάδα να συμμορφωθεί άμεσα όχι μόνο με τα ευρωπαϊκά κριτήρια ασύλου, αλλά και με τους κανόνες που διέπουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι οποίοι εδώ και καιρό θα έπρεπε να θεωρούνται απαραβίαστοι από τα ευρωπαϊκά κράτη.

Ο κ. Μπιλ Φρέλικ είναι διευθυντής για την πολιτική περί προσφύγων του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και συντάκτης του βιβλίου με τίτλο «Stuck in a Revolving Door: Ιraqis and Οther Αsylum Seekers and Μigrants at the Greece/Τurkey Εntrance to the Εuropean Union».»

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: