Οι περιπέτειες ενός μουσείου

του Αλέξανδρου Νομικού

Τι είναι αυτό που κάνει την ανέγερση ενός μουσείου τόσο πολύπλοκη και χρονοβόρα υπόθεση στην Ελλάδα; Μου δίνεται η αίσθηση πως η κατασκευή ενός μουσείου δε διαφέρει από αυτήν ενός καινούργιου δρόμου, ή μιας γέφυρας, ή ενός νοσοκομείου. Χωρίς να υποβαθμίζω τη σκοπιμότητα των παραπάνω, η ανέγερση ενός μουσείου είναι διαφορετικής σημασίας. Η προσφορά στο κύρος μιας πόλης, στην ανάδειξη της ως πόλο κουλτούρας και πολιτισμού αλλά και στην εκπαίδευση και καλλιέργεια του κοινού είναι τόσο σημαντικά που δε μπορεί να πέφτουν θύματα κομματικών σκοπιμοτήτων, διαφθοράς και δικαστικών προσφυγών.

Μέρες εγκαινίων λοιπόν, το μυαλό μου πάει στην γνωστή και τεράστιας εμβέλειας ιδιωτική συλλογή του ζεύγους Γουλανδρή η οποία συμπεριλαμβάνει σπουδαία και σπάνια έργα των Eλ Γκρέκο, Σεζάν, Bαν Γκογκ, Γκογκέν, Πικάσο, Mατίς, Pοντέν, Mοντιλιάνι, Tζακομέτι, Kλέε, Mιρό, Kαντίνσκι, Σαγκάλ, Γουόρχολ, Πόλοκ και άλλων.

Στις αρχές τις δεκαετίας του 1980, ο Βασίλης και η Ελίζα Γουλανδρή, ανακοίνωσαν τη δωρεά της συλλογής στο ελληνικό κράτος με μόνη προϋπόθεση την παραχώρηση χώρου όπου θα κτιστεί το μουσείο σύγχρονης τέχνης με έξοδα του ιδρύματος Γουλανδρή. Μετά από πολλές διαπραγματεύσεις και ενστάσεις βρέθηκε ο χώρος στην οδό Ρηγίλλης και το Ίδρυμα, πάντα με δικά του έξοδα, ανέθεσε και παρέλαβε ολοκληρωμένη τη μελέτη από τον παγκοσμίου φήμης αρχιτέκτονα Ι. Μ. Πέι.

Οι αντιδράσεις όμως ήταν άμεσες και σφοδρές. Οι κάτοικοι θεώρησαν ότι η ανέγερση του μουσείου θα κατέστρεφε το λιγοστό εναπομείναν πράσινο της περιοχής , πολιτικά κόμματα όπως το ΚΚΕ κατηγόρησαν την κυβέρνηση για “δώρα” στο ιδιωτικό κεφάλαιο και η αρχαιολογική υπηρεσία τελικά ‘πάγωσε’ το έργο καθώς έφερε στο φως το Λύκειο των κλασικών χρόνων. Η κατασκευή του μουσείου διεκόπη και η πιθανή τοποθεσία ανέγερσης μεταφέρθηκε στην οδό Ριζάρη. Αλλά εκεί και στη συνέχεια και αλλού (δίπλα στο Καλλιμάρμαρο και κατόπιν στο Ελληνικό) σκόνταψε επανειλημμένα σε ανεπαρκείς νομοθετικές ρυθμίσεις, αντιδράσεις αρχιτεκτόνων και κρατική ολιγωρία. Έτσι η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, εξετάζοντας όλες τις προσφυγές έκρινε παράνομη την παραχώρηση της συγκεκριμένης έκτασης στο Ίδρυμα Γουλανδρή και μέχρι σήμερα το μουσείο παραμένει στα χαρτιά και τα έργα τέχνης σε τράπεζες της Ελβετίας.

Αν δεν είχαν συμβεί τα ανωτέρω το πρώτο μουσείο σύγχρονης τέχνης, πόλος έλξης για εκατομμύρια επισκέπτες, θα λειτουργούσε ήδη και θα είχε να αναδείξει μια συλλογή για την οποία έχουν δείξει ενδιαφέρον πολλά μεγάλα μουσεία του κόσμου.  Άρα εύλογα αναρωτιέται κανείς: γιατί είναι τόσο δύσκολη η ανέγερση ενός μουσείου στην Ελλάδα (π.χ. μουσείο Φιξ, η επέκταση Πινακοθήκης) και άραγε θα υπήρχαν παρόμοιες αντιδράσεις και εμπόδια σε ένα αντίστοιχο σχέδιο κατασκευής εμπορικών κέντρων, πολυκατοικιών και ιδιωτικών γκαράζ;

Μπράβο λοιπόν σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς που μετά από 30 χρόνια διαπλοκής, γραφειοκρατίας και μικροκομματισμού κατάφεραν να χτίσουν το μουσείο της Ακρόπολης και να προάγουν τον πολιτισμό μας σε υπερπολύτιμο αγαθό. Διότι αν επί τόσες δεκαετίες οι διάφοροι φορείς και υπουργοί πολιτισμού ενδιαφέρονταν για τον πολιτισμό, θα είχαν χτίσει αυτό το ρημάδι «κόσμημα» μουσείο και θα είχαμε ξεμπερδέψει. Παρ’ όλα αυτά, το μουσείο επιτέλους εγκαινιάστηκε και με οποιεσδήποτε ενστάσεις έχω ως προς την αρχιτεκτονική αισθητική του, ανυπομονώ να το επισκεφτώ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: