Η νοσηρή γοητεία της εξ αποστάσεως συμμετοχής

Του Dimis

Τώρα που η μέχρι πρότινος εικαζόμενη άνοδος και διάδοση υπερσυντηρητικών και ακροδεξιών αντιλήψεων σε ολοένα και πλατύτερα κοινωνικά στρώματα  μετά τις 7 Ιούνη είναι πλέον και μετρήσιμα αποτυπωμένη στην Ελλάδα αλλά και Ευρωπαϊκά, έχει αρχίσει από όλους σχεδόν τους πολιτικούς χώρους και μια πιο επίσημη προσπάθεια ερμηνείας και ανάλυσης αυτών των φαινομένων. Από αυτή τη συζήτηση κάποιες ερμηνείες που κατά καιρούς έχουν παρατεθεί παρουσιάζουν ενδιαφέρον και αποτελούν αφετηρίες προβληματισμού, όπως π.χ. το γεγονός της ηλικιακής γήρανσης του πληθυσμού της Ευρώπης, η διολίσθηση μεγάλου κομματιού της αριστεράς σε ένα πολλαπλό και ανερμάτιστο αυτοερωτισμό (την στιγμή που το φιλελεύθερο οικοδόμημα κλυδωνίζεται από την ίδια του την εγωπάθεια και απληστία και άρα είναι πιο ευάλωτο και συγκαταβατικό από ποτέ), η μετακύλιση του  ‘‘Ευρωπαϊκού’’ οικοδομήματος από ένα ιδεολογικοπολιτικό μόρφωμα σε ένα γραφειοκρατικό και δυσκίνητο οικονομικό διευθυντήριο κ.τ.λ.

Το ουσιώδες πέρα από όλα είναι ότι οι ακραίες και μισαλλόδοξες πρακτικές διευρύνουν το πεδίο τους και γίνονται επικίνδυνες όταν ένα ζωτικό και μαζικό κομμάτι της κοινωνίας για διάφορους λόγους ιστορικά περιπίπτει σε αδράνεια και παθητικές στάσεις. Αυτό που συμβαίνει δυστυχώς στην παρούσα φάση είναι μία λειτουργία του κοινωνικού ιστού με βάση την απόσταση στην αρνητική της έννοια φυσικά, μία συμπόρευση με άξονα την ιδιότητα του ‘‘φίλαθλου’’, όπου τα υποκείμενα είναι μεν στο χώρο που διαδραματίζονται τα γεγονότα (γήπεδο), αλλά χωρίς να συμμετέχουν ενεργά στο άθλημα, πλην όμως ικανοποιούνται με την ψευδαίσθηση της παρέμβασης δια μέσου του λεκτικού και σωματικού (χειρονομιών). Αυτή η νοσηρή γοητεία της απομακρυσμένης συμμετοχής έχει πάρει διαστάσεις εθισμού και δυστυχώς μας αγγίζει σχεδόν συνολικά.

Ένα βλέμμα στην καθημερινότητα είναι αρκετό για να διαπιστώσουμε ότι η τελευταία κατακλύζεται από την αντίληψη του να αποφύγω να εκτεθώ αφού μπορώ να κάνω τα πάντα από απόσταση, η οποία μου εξασφαλίζει ασφάλεια και διακριτικότητα. Έτσι, μπορώ να βρω τα πάντα στο διαδίκτυο, ακόμα και ερωτικό σύντροφο (κυρίως αυτό) χωρίς κόπο και κίνδυνο ματαιώσεων, να δω τα πάντα στην τηλεόραση από τις πιο απευκταίες δυστυχίες μέχρι τους πιο μύχιους και ανεκπλήρωτους πόθους μου με την ψευδαίσθηση ότι η απόσταση με προστατεύει από τις πρώτες, ενώ αποτελεί ταυτόχρονα το απαραίτητο μεσοδιάστημα για να ωριμάσουν οι συνθήκες για την πραγμάτωση των δεύτερων. Η εξιδανίκευση του μοντέλου της ανώδυνης παρατήρησης και της αποφυγής κάθε εμπλοκής και εντέλει επικινδυνότητας, με τον βομβαρδισμό με μότο του τύπου μπορείς να τα κάνεις όλα (ακόμα και να ψηφίσεις) από το σπίτι με ένα κουμπί, με ένα τηλέφωνο, αποτελεί κραυγαλέα και οδυνηρή διαπίστωση της καλλιέργειας άβουλων πολιτών. Κατά συνέπεια όταν ‘‘διδασκόμαστε’’ στον καθημερινό βίο να λειτουργούμε με όρους ανώδυνης θέασης και ψευδεπίγραφης κινητικότητας, είναι επόμενο αυτό το μοντέλο να παρεισφρήσει και στις συλλογικές μας διαθέσεις και στις πολιτικές μας τοποθετήσεις.

Και για να προλάβω τυχόν κακεντρεχείς, ας μην προτρέξουν και εκλάβουν τα παραπάνω ως αντιδραστικό ρομαντισμό ενάντια στα τεχνολογικά επιτεύγματα ή εξύφανση άλλης μιας πλανητικής συνωμοσίας γιατί και ο υπογράφων είναι σαφώς υπέρ του internet και των νέων μέσων επικοινωνίας αρκεί η χρήση τους να γίνεται (και) για να προάγει συλλογικότητες και ουσιαστική επαφή μεταξύ ατόμων και ομάδων και όχι για να προωθούνται πρακτικές κοινωνικής (απο)μόνωσης και διάσπασης. Ούτε επίσης, είμαι εναντίον της έννοιας της απόστασης αφού τη χρησιμοποίηση της σε λογικές δοσολογίες και χρονικά διαστήματα εφαρμόζω και ο ίδιος έχοντας διαπιστώσει τη νηφαλιότητα και τη γνώση που μπορεί να προσφέρει η αποστασιοποιημένη θεώρηση του γίγνεσθαι, η ράθυμη ενατένιση των πραγμάτων κ.τ.λ.

Το γεγονός της πρωτοφανούς αποχής στις πρόσφατες εκλογές αποτελεί μία ακόμα περίπτωση του πως ένα οικοδόμημα που σερβίρεται ως ευκολία στην καθημερινότητα και απαλλαγή περιττών και χρονοβόρων ενεργειών μπορεί να μεταβληθεί σε παθητικότητα, ακινησία και τελικά, απαξίωση της ίδιας της λειτουργίας του ατόμου ως ενεργούντος υποκειμένου μιας ευρύτερης ομάδας. Η αποθέωση του χρόνου είναι αλληλένδετη με την εξύμνηση και προώθηση της αποστασιοποίησης αφού, αν δεν εκτελέσουμε τις δράσεις από απόσταση, θα χάσουμε τεράστιο χρόνο, το πολυτιμότερο αγαθό και σύμβολο της μεταβιομηχανικής καπιταλιστικής οργάνωσης. Και κάπως έτσι λοιπόν, με ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας αφημένο και εθισμένο πλέον στη μακαριότητα της ολύμπιας θέασης των γεγονότων, οι ακροδεξιές και φασίζουσες εκδοχές κερδίζουν έδαφος αφού επιπλέον υπόσχονται στο θεατή να του προσφέρουν τη δράση που ο ίδιος αρνείται στον εαυτό του.

Advertisements

3 Σχόλια

  1. Εξαιρετικό αυτή τη φορά το άρθρο σου, Dimi.
    Ιδιώτευση/παθητικότητα/απόλυτη αποστασιοποίηση/μηδενιστικός ωχαδερφισμός στο μάξιμουμ… Ο άνθρωπος όχι ως πρωταγωνιστής της ζωής του, αλλά ως παρατηρητής της ζωής των (ανύπαρκτων συνήθως) άλλων… Και το δράμα είναι ορισμένοι τα θεωρούν όλα αυτά ελπιδοφόρα (α)πολιτική και πολιτιστική άποψη.
    Σας ασπάζομαι,
    Τρύφων.

  2. Σ’ ευχαριστώ για τα ενθαρρυντικά σου λόγια Τρύφωνά μου και με ιδιαίτερη χαρά πληροφορήθηκα ότι ανάρρωσες πλήρως, ελπίζω να απολαύσω την παρέα σου σύντομα και από κοντά. Και σκέψου ότι η δαιμονοποίηση και ο εξοστρακισμός κάθε ρίσκου και ουσιαστικής(και άρα επικίνδυνης) ενασχόλησης αναιρείται από το σύσυημα μόνο στο πεδίο των οικονομικών (επιχειρηματικών) κινήσεων, όπου τα άτομα ενθαρρύνονται αδρά προκειμένου να τολμήσουν να »δημιοιυργήσουν» κερδοφόρες εννοείται δομές, να εκτεθούν σε ρίσκα, ωθώντας ολοένα στα άκρα τις ατομικιστικές αντιλήψεις. Και τέλος εκεί που απωθεώνεται στην κυριολεξία το αξίωμα πάρε ρίσκα, αφέσου στη γοητεία της επικινδυνότητας, μην είσαι εσωστρεφής και συντηρητικός είναι ο ναός της πιο αδηφάγας αστικής καπιταλιστικής υποκουλτούρας. Εννοώ βέβαια το καζίνο όπου κάθε συντηρητική, εγκρατής θεώρηση περί αποστασιοποιημένων κινήσεων πάει περίπατο, προκειμένου τα άτομα να βιώσουν οδυνηρά το αστικό όνειρο του ασύληπτου κέρδους. Στις καθημερινές ενέργειες και στην πολιτική όμως………..

  3. geia sou dimi me thn aranitseia grafh sou! vazeis ta gyalika ston megaloekdoth sou..

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: